--- title: "TOK Sergisi (TOK Exhibition) Nedir? 3 Nesne Rehberi 2026" url: "/egitim-yazilari/tok-sergisi-tok-exhibition-nedir-3-nesne-rehberi-2026/" date: 2026-02-17 # post image #image: "images/blog/placeholder.jpg" image: "images/blog/tok-sergisi-tok-exhibition-nedir-3-nesne-secimi-ve-yazim-rehberi.jpg" # author author: "Eceay Eğitim" # meta description meta_title: "TOK Sergisi (TOK Exhibition) Nedir? 3 Nesne Rehberi 2026" keywords: ["TOK sergisi nedir", "TOK exhibition nesne örnekleri", "TOK exhibition commentary yazımı", "TOK IA criteria", "Bilgi kuramı sergisi"] description: "Yeni IB müfredatında yer alan TOK Sergisi (Exhibition) için nesne seçimi, commentary yazımı ve değerlendirme kriterlerine dair kapsamlı rehber." # post draft draft: false # categories categories: ["Eğitim", "Genel"] # tags tags: ["IB", "TOK", "Theory of Knowledge", "IA", "eğitim"] --- # TOK Sergisi (TOK Exhibition) Nedir? 3 Nesne Rehberi 2026 TOK Sergisi (TOK Exhibition), IB Diploma Programı’nda **Bilgi Kuramı (TOK)** dersinin iç değerlendirmesinin (IA) bir parçasıdır. Kısaca: **Bir TOK prompt’u (IA prompt) seçer, bu prompt’a cevap veren 3 gerçek nesne belirler ve her nesne için kısa bir “commentary” (açıklama/yorum) yazarak bilginin nasıl üretildiğini, paylaşıldığını ve sorgulandığını gösterirsiniz.** Bu rehberde “**TOK sergisi nedir**?”, “**TOK exhibition nasıl yapılır**?”, “**TOK exhibition 3 nesne nasıl seçilir**?”, “**TOK exhibition commentary nasıl yazılır**?”, “**TOK exhibition word count / kelime sınırı**” ve “**TOK IA criteria / rubric**” gibi en çok aranan soruları tek bir yerde, adım adım bulacaksınız. > Mini örnek (tek cümle): “Sosyal medya doğrulamayı nasıl etkiler?” gibi bir prompt için, bir **doğrulama rozeti ekran görüntüsü**, bir **haber düzeltme metni** ve bir **kamu kurumunun resmi duyuru PDF’i** seçip; her birinin bilginin güvenilirliğini nasıl etkilediğini TOK kavramlarıyla tartışırsınız. --- ## TOK Sergisi (TOK Exhibition) Nedir? TOK Sergisi, TOK Essay’den farklı olarak uzun bir argüman makalesi değil; **nesneler üzerinden düşünme** çalışmasıdır. Amaç, seçtiğiniz prompt’a “genel felsefi” cevaplar vermekten çok, **somut kanıtlar ve bağlam** üzerinden bilginin doğasını tartışmaktır. ### TOK Exhibition’ın amacı (TOK ile bağlantısı) - Bilginin **kaynaklarını** (otorite, deneyim, veri, gelenek vb.) sorgulamak - Bilginin **güvenilirliğini** (kanıt, doğrulama, önyargı, perspektif) tartışmak - Bilginin **paylaşımını ve etkisini** (etik, güç ilişkileri, medya, kültür) değerlendirmek - “Bu nesne bize neyi, nasıl ‘bilgi’ olarak kabul ettiriyor?” sorusunu görünür kılmak ### TOK Essay’den farkı (kısa karşılaştırma) - **TOK Essay**: Daha soyut, daha kapsamlı argümanlar; örnekler destekleyici rol oynar. - **TOK Exhibition**: **Örnek/nesne merkezli**; argüman, nesnenin bağlamından doğar. > TOK dışındaki yazılı görevlerle karıştırmamak için: IB’de farklı formatlar vardır. Örneğin dil derslerinde **IO** ve Paper’lar ayrı strateji ister. İsterseniz şu rehberler de işinize yarar: - [IB Individual Oral (IO) Sınavına Nasıl Hazırlanılır? (Türkçe A ve İngilizce B)](/egitim-yazilari/ib-individual-oral-io-sinavina-nasil-hazirlanilir-turkce-a-ve-ingilizce-b/) - [IB Paper 2 Sınav Stratejileri: Karşılaştırmalı Makale Nasıl Yazılır?](/egitim-yazilari/ib-paper-2-sinav-stratejileri-karsilastirmali-makale-nasil-yazilir/) ### Exhibition’da “nesne” ne demek? “Nesne” sadece bir görsel ya da sembol değildir. İyi bir TOK sergisi nesnesi: - **Spesifik** (tekil ve tanımlanabilir) - **Bağlamı olan** (nereden geldiği, kim kullandığı, ne amaçla üretildiği) - **Doğrulanabilir** (en azından kaynağı/kanıtı gösterilebilir) - Prompt ile **net bir bilgi sorunu** (knowledge question) ilişkisi kurar ![TOK sergisi nesne seçimi örnekleri](images/blog/tok-sergisi-tok-exhibition-nedir-3-nesne-secimi-ve-yazim-rehberi-1.jpg) --- ## TOK Exhibition Prompt Seçimi (IA Prompt) Nasıl Yapılır? TOK sergisi sürecinin en kritik ilk adımı: **doğru prompt seçimi**. Çünkü prompt; nesnelerinizi, yorumlarınızı ve rubriğe göre “TOK derinliğinizi” belirler. ### Prompt seçerken 3 pratik kriter 1. **İlgi alanı**: Gerçekten merak ettiğiniz bir konu seçin (etik, medya, bilim, sanat, tarih, dil vb.). 2. **Nesne bulunabilirliği**: “3 güçlü nesne” bulamıyorsanız prompt iyi değildir (ya da sizde malzeme yoktur). 3. **Analiz potansiyeli**: Prompt sizi “kanıt–perspektif–güvenilirlik–etik” gibi TOK kavramlarına götürmeli. ### Prompt–nesne uyumu: 30 saniyelik test Her nesne için şu cümleyi kurabiliyor musunuz? - “Bu nesne, **prompt’taki iddiayı** şu nedenle gösteriyor/sorgulatıyor: …” Kuramıyorsanız nesne ya “süs” kalıyordur ya da prompt’la bağ zayıftır. ### Sık yapılan prompt hataları - **Aşırı geniş** prompt seçip her nesnede aynı genellemeyi tekrarlamak - Prompt’u “cevaplamak” yerine prompt’u sadece “tanımlamak” - Nesneyi anlatıp TOK’u unutmak (betimleme ağırlığı) > Akademik yazım ve dürüstlük boyutunu erken düşünün. TOK sergisinde görsel/alıntı/ekran görüntüsü kullanırken atıf vermek önemlidir. Bu konuda genel prensipler için: - [IB Eğitiminde Akademik Dürüstlük (Academic Honesty) ve İntihalden Kaçınma](/egitim-yazilari/ib-egitiminde-akademik-durustluk-academic-honesty-ve-intihalden-kacinma/) --- ## 3 Nesne Seçimi Rehberi (TOK Exhibition 3 Nesne Nasıl Seçilir?) “**TOK exhibition 3 nesne seçimi**” sorusu, en çok puanı etkileyen kısımdır. Çünkü rubrikte (TOK IA criteria) yüksek puan, genellikle **iyi seçilmiş nesnelerin iyi analiz edilmesiyle** gelir. ### İyi nesnenin 6 özelliği - **Tekil ve somut**: “sosyal medya” değil, örneğin “X tarihli Y platformunda doğrulama rozeti ekran görüntüsü” - **Bağlamı güçlü**: Nerede/kim tarafından/niçin üretildi? - **Bilgi iddiası içeriyor**: Bir şeyi “doğru”, “güvenilir”, “resmi”, “kanıtlı” gibi gösteriyor - **Tartışma doğuruyor**: Alternatif yorum mümkün (perspektif, önyargı, çıkar ilişkisi) - **Prompt’a hizmet ediyor**: Nesne, prompt’u “somutlaştırıyor” - **Çeşitlilik sağlıyor**: 3 nesne aynı türden olunca analiz tekrara düşer ### Nesne türleri (fikir üretmek için) - **Belge**: Resmi yazı, mahkeme kararı, yönetmelik, rapor, diploma/sertifika (kişisel bilgi gizliliğine dikkat) - **Medya**: Haber düzeltmesi, manşet karşılaştırması, fact-check çıktısı - **Kültürel artefakt**: Müze etiketi, sergi katalogu, tarihî afiş - **Kişisel üretim**: Kendi çektiğiniz fotoğraf, yaptığınız deney düzeneği, anket çıktısı (yöntem şeffaf olmalı) - **Dijital iz**: Ekran görüntüsü, sürüm geçmişi, veri görselleştirmesi ### Nesne seçimi kontrol listesi (kopyalanabilir) - [ ] Nesne **tekil** mi, yoksa genel bir “konu” mu? - [ ] Nesnenin **kaynağını** gösterebiliyor muyum? - [ ] Nesnenin **bağlamını** 1–2 cümlede açıklayabiliyor muyum? - [ ] Prompt ile **tek cümlelik net bağ** kurabiliyor muyum? - [ ] En az **1 TOK kavramı** ile (kanıt, perspektif, otorite, etik, belirsizlik vb.) ilişkilendirebiliyor muyum? - [ ] 3 nesne birbirini **tekrarlamıyor** mu (tür/alan/kanıt çeşidi)? ### Kaçınılması gereken nesneler - “Google görsel araması”ndan alınmış bağlamsız resimler - Sadece sembol olan, bilgi iddiası taşımayan objeler (ör. rastgele bir kalem) - “Her prompt’a uyar” gibi duran aşırı genel nesneler (ör. dünya haritası) ![TOK exhibition 3 nesne seçimi kontrol listesi](images/blog/tok-sergisi-tok-exhibition-nedir-3-nesne-secimi-ve-yazim-rehberi-2.jpg) --- ## TOK Exhibition Nesne Örnekleri (Prompt’a Göre 3 Set) Aşağıdaki örnekler “**TOK exhibition nesne örnekleri**” arayanlar için fikir vermek içindir. Burada tam metin yerine, her nesnenin **neden işe yaradığına dair kısa gerekçe** göreceksiniz. > Not: Kendi okulunuzun yönergeleri ve güncel prompt listesi esas alınmalıdır. ### Örnek Set 1: Bilgi ve otorite (medya/doğrulama) 1. **Resmi kurum duyurusu PDF’i** (ör. belediye/sağlık bakanlığı): Otorite ve güven ilişkisi; “resmi” olmanın bilgiye etkisi. 2. **Fact-check (doğrulama) sitesi çıktısı**: Kanıt standardı, yöntem şeffaflığı, doğrulamanın sınırları. 3. **Bir haber sitesinin düzeltme metni**: Hata, belirsizlik ve bilginin zamanla güncellenmesi. ### Örnek Set 2: Sanat ve yorum (perspektif/bağlam) 1. **Müze eser etiketi** (başlık–sanatçı–tarih–açıklama): Küratöryel çerçevenin anlam üretmesi. 2. **Aynı eserin iki farklı eleştirmen yorumu** (kısa alıntı): Perspektif ve yorum çeşitliliği. 3. **Sergi kataloğundan bir sayfa**: Kurumsal anlatı, seçme/eleme ve kültürel otorite. ### Örnek Set 3: Bilim ve veri (kanıt/ölçüm) 1. **Deney düzeneği fotoğrafı (kendi çekiminiz)**: Yöntem, ölçüm hatası, tekrar edilebilirlik. 2. **Veri tablosu/grafik** (kendi çalışmanız ya da açık veri): Temsil, seçilmiş metriklerin gerçeği şekillendirmesi. 3. **Bilimsel makale özeti veya poster**: Hakemlik, uzmanlık ve bilginin topluluk içinde doğrulanması. --- ## TOK Exhibition Commentary Nasıl Yazılır? (Şablon + Kelime Dağılımı) “**TOK exhibition commentary nasıl yazılır**?” sorusunun cevabı: Betimleme değil, **TOK analizi** yazmalısınız. En güvenli yöntem, her nesnede “iddia–kanıt–TOK bağlantısı” düzenini kurmaktır. ### Önerilen commentary yapısı (her nesne için) Aşağıdaki iskeleti her nesneye uygulayın: 1. **Nesneyi tanıt (1–2 cümle):** Nesne nedir, nereden geliyor? 2. **Prompt ile bağ kur (1 cümle):** Bu nesne prompt’a nasıl cevap veriyor? 3. **TOK analizi (ana bölüm):** - Nesnenin dayandığı **kanıt türü** ne? - Hangi **perspektif/önyargı/çıkar** devrede olabilir? - Bu nesne “bilgi”yi nasıl **güçlendiriyor** ya da nasıl **sorunlu hale getiriyor**? 4. **Mini sonuç (1 cümle):** Bu nesne bize prompt hakkında ne öğretti? ### Claim–Evidence–TOK Link modeli (pratik) - **Claim (iddia):** “Bu nesne, X bilginin güvenilir sayılmasını sağlar çünkü…” - **Evidence (kanıt):** “Nesnedeki şu özellik/bağlam bunu gösterir: …” - **TOK link:** “Bu durum, otoriteye güven / doğrulama / belirsizlik / etik gibi TOK kavramlarını gündeme getirir.” ### TOK exhibition word count / kelime sınırı Okulların uygulaması farklılaşabilse de genel yaklaşım: **Her nesne için kısa ve odaklı** yazmaktır. Pratik bir plan: - Nesne başına yaklaşık **250–350 kelime** bandı (toplamı okulunuzun yönergesine göre ayarlayın). - Her nesnede “betimleme”yi **%20–30** ile sınırlayıp geri kalanını analize ayırın. > Dil ve ifade netliği için Türkçe A öğrencileri ayrıca Paper formatlarına çalışıyorsa şu sayfalar yararlı olabilir: - [IB Türkçe Paper 1](/ib-turkce-paper-1/) - [IB Türkçe Paper 2](/ib-turkce-paper-2/) --- ## TOK IA Criteria / Rubric: Yüksek Puan Mantığı “**TOK IA criteria**” veya “TOK exhibition rubric” aramalarının temel ihtiyacı şudur: “Öğretmen neye bakıyor?” Genel olarak yüksek puan getiren sinyaller: ### Yüksek puan getiren 5 sinyal - **Prompt–nesne bağlantısı çok net** (okur “neden bu nesne?” sorusunu sormuyor) - **Bağlam güçlü** (nesnenin hikâyesi var; rastgele değil) - **TOK kavramları doğru ve yerinde** kullanılıyor (süs gibi değil, analizi taşıyor) - **Dengeli tartışma** var (sadece “bu doğrudur” değil; sınırlar, karşı görüş, belirsizlik) - **3 nesne birbirini tamamlıyor** (aynı fikri üç kez söylemüyor) ### Düşük puana götüren tipik nedenler - Nesneyi uzun uzun anlatıp TOK analizi yapmamak - “Herkes bilir ki…” tarzı kanıtsız genellemeler - Prompt’u tekrar edip özgün bir bilgi tartışması kurmamak - Kaynak/atıf eksikliği (özellikle internet görselleri ve alıntılar) > Genel IB iç değerlendirme mantığını kavramak için IA yaklaşımını anlatan yazı da işinize yarar: - [IB Internal Assessment (IA) Nedir? Başarılı Bir İç Değerlendirme İçin İpuçları](/egitim-yazilari/ib-internal-assessment-ia-nedir-basarili-bir-ic-degerlendirme-icin-ipuclari/) ![TOK exhibition commentary yazım şablonu](images/blog/tok-sergisi-tok-exhibition-nedir-3-nesne-secimi-ve-yazim-rehberi-3.jpg) --- ## Sık Yapılan Hatalar ve Hızlı Düzeltmeler Aşağıdaki hatalar, “iyi fikir”i ortalama bir sergiye dönüştürür. Her birinin yanında hızlı çözüm var. 1. **Hata: Nesneler çok genel** - Düzeltme: Nesneyi tekilleştirin (tarih, kaynak, bağlam ekleyin). 2. **Hata: 3 nesne aynı şeyi söylüyor** - Düzeltme: Nesne türlerini çeşitlendirin (belge + medya + kişisel üretim gibi). 3. **Hata: Commentary betimleme ağırlıklı** - Düzeltme: Her nesnede en az 2 TOK hamlesi yapın: “kanıt türü” + “perspektif/etik” gibi. 4. **Hata: Atıf ve görsel kullanımı belirsiz** - Düzeltme: Görsel/alıntı/ekran görüntüsü nereden? Kısa kaynak notu ekleyin; akademik dürüstlük kurallarını uygulayın. (Bkz. [akademik dürüstlük rehberi](/egitim-yazilari/ib-egitiminde-akademik-durustluk-academic-honesty-ve-intihalden-kacinma/)) --- ## Teslim Öncesi Checklist (1 Sayfada Son Kontrol) Aşağıdaki listeyi teslimden önce hızlıca işaretleyin: - [ ] Seçtiğim **TOK exhibition prompt** net ve yönetilebilir. - [ ] Her nesne için “Bu nesne prompt’a şu şekilde cevap verir: …” cümlesi açık. - [ ] Her nesnede en az **1 iddia + 1 kanıt + 1 TOK bağlantısı** var. - [ ] 3 nesne **çeşitli** (tür/alan/kanıt bakımından). - [ ] “TOK exhibition word count” sınırına uyuyorum; gereksiz tekrar yok. - [ ] Görseller ve alıntılar için **kaynak/atıf** belirttim. - [ ] Son okuma: Dil net, kavramlar doğru, genelleme az. --- ## Sıkça Sorulan Sorular **TOK Exhibition kaç kelime olmalı?** Okulunuzun yönergesi esas alınır; pratikte her nesne için kısa ve odaklı bir commentary hedeflenir. Kelimeyi betimlemeye değil analize ayırın. **TOK exhibition 3 nesne aynı temadan olabilir mi?** Olabilir; hatta aynı tema bütünlük sağlar. Ancak nesneler farklı kanıt türleri ve farklı perspektifler sunmazsa tekrar riski doğar. **Kişisel fotoğraf/nesne kullanılır mı, nasıl kaynak gösterilir?** Evet, kullanılabilir; fotoğraf size aitse “kendi çekimim” diye not düşüp tarih/bağlam ekleyin. Başkasına ait görsel veya içerikte mutlaka kaynak belirtin. **TOK sergisi ile TOK essay aynı mı?** Hayır. Essay daha makale temellidir; sergi ise nesneler üzerinden TOK analizi yapar. **Nesneler “gerçek” olmak zorunda mı?** Genellikle evet; “gerçek dünyaya ait” ve bağlamı olan nesneler beklenir. Kurgu/temsili nesneler çoğu zaman kanıt gücünü düşürür. --- ## İç Bağlantı Önerileri - [IB Internal Assessment (IA) Nedir? Başarılı Bir İç Değerlendirme İçin İpuçları](/egitim-yazilari/ib-internal-assessment-ia-nedir-basarili-bir-ic-degerlendirme-icin-ipuclari/) - [IB Individual Oral (IO) Sınavına Nasıl Hazırlanılır? (Türkçe A ve İngilizce B)](/egitim-yazilari/ib-individual-oral-io-sinavina-nasil-hazirlanilir-turkce-a-ve-ingilizce-b/) - [IB Paper 2 Sınav Stratejileri: Karşılaştırmalı Makale Nasıl Yazılır?](/egitim-yazilari/ib-paper-2-sinav-stratejileri-karsilastirmali-makale-nasil-yazilir/) - [IB Eğitiminde Akademik Dürüstlük (Academic Honesty) ve İntihalden Kaçınma](/egitim-yazilari/ib-egitiminde-akademik-durustluk-academic-honesty-ve-intihalden-kacinma/) - [IB Türkçe Paper 1](/ib-turkce-paper-1/) - [IB Türkçe Paper 2](/ib-turkce-paper-2/) Son güncelleme: 2026-02-21