TOK Sergisi (TOK Exhibition) Nedir? 3 Nesne Rehberi 2026

TOK Sergisi (TOK Exhibition), IB Diploma Programı’nda Bilgi Kuramı (TOK) dersinin iç değerlendirmesinin (IA) bir parçasıdır. Kısaca: Bir TOK prompt’u (IA prompt) seçer, bu prompt’a cevap veren 3 gerçek nesne belirler ve her nesne için kısa bir “commentary” (açıklama/yorum) yazarak bilginin nasıl üretildiğini, paylaşıldığını ve sorgulandığını gösterirsiniz.

Bu rehberde “TOK sergisi nedir?”, “TOK exhibition nasıl yapılır?”, “TOK exhibition 3 nesne nasıl seçilir?”, “TOK exhibition commentary nasıl yazılır?”, “TOK exhibition word count / kelime sınırı” ve “TOK IA criteria / rubric” gibi en çok aranan soruları tek bir yerde, adım adım bulacaksınız.

Mini örnek (tek cümle): “Sosyal medya doğrulamayı nasıl etkiler?” gibi bir prompt için, bir doğrulama rozeti ekran görüntüsü, bir haber düzeltme metni ve bir kamu kurumunun resmi duyuru PDF’i seçip; her birinin bilginin güvenilirliğini nasıl etkilediğini TOK kavramlarıyla tartışırsınız.

TOK Sergisi (TOK Exhibition) Nedir?

TOK Sergisi, TOK Essay’den farklı olarak uzun bir argüman makalesi değil; nesneler üzerinden düşünme çalışmasıdır. Amaç, seçtiğiniz prompt’a “genel felsefi” cevaplar vermekten çok, somut kanıtlar ve bağlam üzerinden bilginin doğasını tartışmaktır.

TOK Exhibition’ın amacı (TOK ile bağlantısı)

• Bilginin kaynaklarını (otorite, deneyim, veri, gelenek vb.) sorgulamak
• Bilginin güvenilirliğini (kanıt, doğrulama, önyargı, perspektif) tartışmak
• Bilginin paylaşımını ve etkisini (etik, güç ilişkileri, medya, kültür) değerlendirmek
• “Bu nesne bize neyi, nasıl ‘bilgi’ olarak kabul ettiriyor?” sorusunu görünür kılmak

TOK Essay’den farkı (kısa karşılaştırma)

• TOK Essay: Daha soyut, daha kapsamlı argümanlar; örnekler destekleyici rol oynar.
• TOK Exhibition: Örnek/nesne merkezli; argüman, nesnenin bağlamından doğar.

TOK dışındaki yazılı görevlerle karıştırmamak için: IB’de farklı formatlar vardır. Örneğin dil derslerinde IO ve Paper’lar ayrı strateji ister. İsterseniz şu rehberler de işinize yarar:

• IB Individual Oral (IO) Sınavına Nasıl Hazırlanılır? (Türkçe A ve İngilizce B)
• IB Paper 2 Sınav Stratejileri: Karşılaştırmalı Makale Nasıl Yazılır?

Exhibition’da “nesne” ne demek?

“Nesne” sadece bir görsel ya da sembol değildir. İyi bir TOK sergisi nesnesi:

• Spesifik (tekil ve tanımlanabilir)
• Bağlamı olan (nereden geldiği, kim kullandığı, ne amaçla üretildiği)
• Doğrulanabilir (en azından kaynağı/kanıtı gösterilebilir)
• Prompt ile net bir bilgi sorunu (knowledge question) ilişkisi kurar

TOK Exhibition Prompt Seçimi (IA Prompt) Nasıl Yapılır?

TOK sergisi sürecinin en kritik ilk adımı: doğru prompt seçimi. Çünkü prompt; nesnelerinizi, yorumlarınızı ve rubriğe göre “TOK derinliğinizi” belirler.

Prompt seçerken 3 pratik kriter

1. İlgi alanı: Gerçekten merak ettiğiniz bir konu seçin (etik, medya, bilim, sanat, tarih, dil vb.).
2. Nesne bulunabilirliği: “3 güçlü nesne” bulamıyorsanız prompt iyi değildir (ya da sizde malzeme yoktur).
3. Analiz potansiyeli: Prompt sizi “kanıt–perspektif–güvenilirlik–etik” gibi TOK kavramlarına götürmeli.

Prompt–nesne uyumu: 30 saniyelik test

Her nesne için şu cümleyi kurabiliyor musunuz?

• “Bu nesne, prompt’taki iddiayı şu nedenle gösteriyor/sorgulatıyor: …” Kuramıyorsanız nesne ya “süs” kalıyordur ya da prompt’la bağ zayıftır.

Sık yapılan prompt hataları

• Aşırı geniş prompt seçip her nesnede aynı genellemeyi tekrarlamak
• Prompt’u “cevaplamak” yerine prompt’u sadece “tanımlamak”
• Nesneyi anlatıp TOK’u unutmak (betimleme ağırlığı)

Akademik yazım ve dürüstlük boyutunu erken düşünün. TOK sergisinde görsel/alıntı/ekran görüntüsü kullanırken atıf vermek önemlidir. Bu konuda genel prensipler için:

• IB Eğitiminde Akademik Dürüstlük (Academic Honesty) ve İntihalden Kaçınma

3 Nesne Seçimi Rehberi (TOK Exhibition 3 Nesne Nasıl Seçilir?)

“TOK exhibition 3 nesne seçimi” sorusu, en çok puanı etkileyen kısımdır. Çünkü rubrikte (TOK IA criteria) yüksek puan, genellikle iyi seçilmiş nesnelerin iyi analiz edilmesiyle gelir.

İyi nesnenin 6 özelliği

• Tekil ve somut: “sosyal medya” değil, örneğin “X tarihli Y platformunda doğrulama rozeti ekran görüntüsü”
• Bağlamı güçlü: Nerede/kim tarafından/niçin üretildi?
• Bilgi iddiası içeriyor: Bir şeyi “doğru”, “güvenilir”, “resmi”, “kanıtlı” gibi gösteriyor
• Tartışma doğuruyor: Alternatif yorum mümkün (perspektif, önyargı, çıkar ilişkisi)
• Prompt’a hizmet ediyor: Nesne, prompt’u “somutlaştırıyor”
• Çeşitlilik sağlıyor: 3 nesne aynı türden olunca analiz tekrara düşer

Nesne türleri (fikir üretmek için)

• Belge: Resmi yazı, mahkeme kararı, yönetmelik, rapor, diploma/sertifika (kişisel bilgi gizliliğine dikkat)
• Medya: Haber düzeltmesi, manşet karşılaştırması, fact-check çıktısı
• Kültürel artefakt: Müze etiketi, sergi katalogu, tarihî afiş
• Kişisel üretim: Kendi çektiğiniz fotoğraf, yaptığınız deney düzeneği, anket çıktısı (yöntem şeffaf olmalı)
• Dijital iz: Ekran görüntüsü, sürüm geçmişi, veri görselleştirmesi

Nesne seçimi kontrol listesi (kopyalanabilir)

• Nesne tekil mi, yoksa genel bir “konu” mu?
• Nesnenin kaynağını gösterebiliyor muyum?
• Nesnenin bağlamını 1–2 cümlede açıklayabiliyor muyum?
• Prompt ile tek cümlelik net bağ kurabiliyor muyum?
• En az 1 TOK kavramı ile (kanıt, perspektif, otorite, etik, belirsizlik vb.) ilişkilendirebiliyor muyum?
• 3 nesne birbirini tekrarlamıyor mu (tür/alan/kanıt çeşidi)?

Kaçınılması gereken nesneler

• “Google görsel araması”ndan alınmış bağlamsız resimler
• Sadece sembol olan, bilgi iddiası taşımayan objeler (ör. rastgele bir kalem)
• “Her prompt’a uyar” gibi duran aşırı genel nesneler (ör. dünya haritası)

TOK Exhibition Nesne Örnekleri (Prompt’a Göre 3 Set)

Aşağıdaki örnekler “TOK exhibition nesne örnekleri” arayanlar için fikir vermek içindir. Burada tam metin yerine, her nesnenin neden işe yaradığına dair kısa gerekçe göreceksiniz.

Not: Kendi okulunuzun yönergeleri ve güncel prompt listesi esas alınmalıdır.

Örnek Set 1: Bilgi ve otorite (medya/doğrulama)

1. Resmi kurum duyurusu PDF’i (ör. belediye/sağlık bakanlığı): Otorite ve güven ilişkisi; “resmi” olmanın bilgiye etkisi.
2. Fact-check (doğrulama) sitesi çıktısı: Kanıt standardı, yöntem şeffaflığı, doğrulamanın sınırları.
3. Bir haber sitesinin düzeltme metni: Hata, belirsizlik ve bilginin zamanla güncellenmesi.

Örnek Set 2: Sanat ve yorum (perspektif/bağlam)

1. Müze eser etiketi (başlık–sanatçı–tarih–açıklama): Küratöryel çerçevenin anlam üretmesi.
2. Aynı eserin iki farklı eleştirmen yorumu (kısa alıntı): Perspektif ve yorum çeşitliliği.
3. Sergi kataloğundan bir sayfa: Kurumsal anlatı, seçme/eleme ve kültürel otorite.

Örnek Set 3: Bilim ve veri (kanıt/ölçüm)

1. Deney düzeneği fotoğrafı (kendi çekiminiz): Yöntem, ölçüm hatası, tekrar edilebilirlik.
2. Veri tablosu/grafik (kendi çalışmanız ya da açık veri): Temsil, seçilmiş metriklerin gerçeği şekillendirmesi.
3. Bilimsel makale özeti veya poster: Hakemlik, uzmanlık ve bilginin topluluk içinde doğrulanması.

TOK Exhibition Commentary Nasıl Yazılır? (Şablon + Kelime Dağılımı)

“TOK exhibition commentary nasıl yazılır?” sorusunun cevabı: Betimleme değil, TOK analizi yazmalısınız. En güvenli yöntem, her nesnede “iddia–kanıt–TOK bağlantısı” düzenini kurmaktır.

Önerilen commentary yapısı (her nesne için)

Aşağıdaki iskeleti her nesneye uygulayın:

1. Nesneyi tanıt (1–2 cümle): Nesne nedir, nereden geliyor?
2. Prompt ile bağ kur (1 cümle): Bu nesne prompt’a nasıl cevap veriyor?
3. TOK analizi (ana bölüm):
   • Nesnenin dayandığı kanıt türü ne?
   • Hangi perspektif/önyargı/çıkar devrede olabilir?
   • Bu nesne “bilgi”yi nasıl güçlendiriyor ya da nasıl sorunlu hale getiriyor?
4. Mini sonuç (1 cümle): Bu nesne bize prompt hakkında ne öğretti?

Claim–Evidence–TOK Link modeli (pratik)

• Claim (iddia): “Bu nesne, X bilginin güvenilir sayılmasını sağlar çünkü…”
• Evidence (kanıt): “Nesnedeki şu özellik/bağlam bunu gösterir: …”
• TOK link: “Bu durum, otoriteye güven / doğrulama / belirsizlik / etik gibi TOK kavramlarını gündeme getirir.”

TOK exhibition word count / kelime sınırı

Okulların uygulaması farklılaşabilse de genel yaklaşım: Her nesne için kısa ve odaklı yazmaktır. Pratik bir plan:

• Nesne başına yaklaşık 250–350 kelime bandı (toplamı okulunuzun yönergesine göre ayarlayın).
• Her nesnede “betimleme”yi %20–30 ile sınırlayıp geri kalanını analize ayırın.

Dil ve ifade netliği için Türkçe A öğrencileri ayrıca Paper formatlarına çalışıyorsa şu sayfalar yararlı olabilir:

• IB Türkçe Paper 1
• IB Türkçe Paper 2

TOK IA Criteria / Rubric: Yüksek Puan Mantığı

“TOK IA criteria” veya “TOK exhibition rubric” aramalarının temel ihtiyacı şudur: “Öğretmen neye bakıyor?” Genel olarak yüksek puan getiren sinyaller:

Yüksek puan getiren 5 sinyal

• Prompt–nesne bağlantısı çok net (okur “neden bu nesne?” sorusunu sormuyor)
• Bağlam güçlü (nesnenin hikâyesi var; rastgele değil)
• TOK kavramları doğru ve yerinde kullanılıyor (süs gibi değil, analizi taşıyor)
• Dengeli tartışma var (sadece “bu doğrudur” değil; sınırlar, karşı görüş, belirsizlik)
• 3 nesne birbirini tamamlıyor (aynı fikri üç kez söylemüyor)

Düşük puana götüren tipik nedenler

• Nesneyi uzun uzun anlatıp TOK analizi yapmamak
• “Herkes bilir ki…” tarzı kanıtsız genellemeler
• Prompt’u tekrar edip özgün bir bilgi tartışması kurmamak
• Kaynak/atıf eksikliği (özellikle internet görselleri ve alıntılar)

Genel IB iç değerlendirme mantığını kavramak için IA yaklaşımını anlatan yazı da işinize yarar:

• IB Internal Assessment (IA) Nedir? Başarılı Bir İç Değerlendirme İçin İpuçları

Sık Yapılan Hatalar ve Hızlı Düzeltmeler

Aşağıdaki hatalar, “iyi fikir”i ortalama bir sergiye dönüştürür. Her birinin yanında hızlı çözüm var.

1. Hata: Nesneler çok genel

   • Düzeltme: Nesneyi tekilleştirin (tarih, kaynak, bağlam ekleyin).

2. Hata: 3 nesne aynı şeyi söylüyor

   • Düzeltme: Nesne türlerini çeşitlendirin (belge + medya + kişisel üretim gibi).

3. Hata: Commentary betimleme ağırlıklı

   • Düzeltme: Her nesnede en az 2 TOK hamlesi yapın: “kanıt türü” + “perspektif/etik” gibi.

4. Hata: Atıf ve görsel kullanımı belirsiz

   • Düzeltme: Görsel/alıntı/ekran görüntüsü nereden? Kısa kaynak notu ekleyin; akademik dürüstlük kurallarını uygulayın. (Bkz. akademik dürüstlük rehberi )

Teslim Öncesi Checklist (1 Sayfada Son Kontrol)

Aşağıdaki listeyi teslimden önce hızlıca işaretleyin:

• Seçtiğim TOK exhibition prompt net ve yönetilebilir.
• Her nesne için “Bu nesne prompt’a şu şekilde cevap verir: …” cümlesi açık.
• Her nesnede en az 1 iddia + 1 kanıt + 1 TOK bağlantısı var.
• 3 nesne çeşitli (tür/alan/kanıt bakımından).
• “TOK exhibition word count” sınırına uyuyorum; gereksiz tekrar yok.
• Görseller ve alıntılar için kaynak/atıf belirttim.
• Son okuma: Dil net, kavramlar doğru, genelleme az.

Sıkça Sorulan Sorular

TOK Exhibition kaç kelime olmalı?
Okulunuzun yönergesi esas alınır; pratikte her nesne için kısa ve odaklı bir commentary hedeflenir. Kelimeyi betimlemeye değil analize ayırın.

TOK exhibition 3 nesne aynı temadan olabilir mi?
Olabilir; hatta aynı tema bütünlük sağlar. Ancak nesneler farklı kanıt türleri ve farklı perspektifler sunmazsa tekrar riski doğar.

Kişisel fotoğraf/nesne kullanılır mı, nasıl kaynak gösterilir?
Evet, kullanılabilir; fotoğraf size aitse “kendi çekimim” diye not düşüp tarih/bağlam ekleyin. Başkasına ait görsel veya içerikte mutlaka kaynak belirtin.

TOK sergisi ile TOK essay aynı mı?
Hayır. Essay daha makale temellidir; sergi ise nesneler üzerinden TOK analizi yapar.

Nesneler “gerçek” olmak zorunda mı?
Genellikle evet; “gerçek dünyaya ait” ve bağlamı olan nesneler beklenir. Kurgu/temsili nesneler çoğu zaman kanıt gücünü düşürür.

İç Bağlantı Önerileri

• IB Internal Assessment (IA) Nedir? Başarılı Bir İç Değerlendirme İçin İpuçları
• IB Individual Oral (IO) Sınavına Nasıl Hazırlanılır? (Türkçe A ve İngilizce B)
• IB Paper 2 Sınav Stratejileri: Karşılaştırmalı Makale Nasıl Yazılır?
• IB Eğitiminde Akademik Dürüstlük (Academic Honesty) ve İntihalden Kaçınma
• IB Türkçe Paper 1
• IB Türkçe Paper 2

Son güncelleme: 2026-02-21