IB vs A-Levels 2026: Hangisi Daha Avantajlı?

İngiltere ve dünya üniversiteleri için “IB mi A-Level mı?” sorusu tek bir doğru cevabı olmayan, hedef ülke–bölüm–öğrenci profili üçgeninde değerlendirilmesi gereken bir karar. Genel bir kural olarak: İngiltere’de belirli bir bölüme net odaklanıp 3–4 derste derinleşmek isteyen öğrenciler için A-Levels, ABD/Avrupa gibi daha “çok yönlü profil” arayan sistemlerde ve akademik genişlik isteyen öğrenciler için IB Diploma çoğu zaman daha rahat konumlanır. Ancak rekabetçi bölümlerde (tıp, mühendislik, hukuk) asıl farkı yaratan şey, müfredattan çok doğru ders seçimi, not/puan stratejisi ve başvuru dosyasının tutarlılığıdır.

Aşağıdaki rehberde IB ve A-Level farkları, A-Levels nedir, IB Diploma nedir, UCAS başvurusu, “IB puanı A-Level karşılığı” yaklaşımı ve bölüme göre karar matrisi dahil olmak üzere kapsamlı bir karşılaştırma bulacaksınız.

60 Saniyede Karar: IB mi A-Level mı?

Aşağıdaki kısa kontrol listesi, “IB vs A-Levels” kararını hızlıca netleştirmenize yardımcı olur.

Hızlı öneri (hedef ülkeye göre)

• İngiltere üniversiteleri (özellikle Russell Group / Oxbridge): A-Level doğal olarak “yerel” sistemdir; IB de güçlü kabul görür. Kararı genellikle ders kombinasyonu belirler.
• ABD üniversiteleri: Holistic admissions nedeniyle IB’nin akademik genişliği ve yazma/araştırma bileşenleri avantaj sağlayabilir.
• Avrupa (ülkeye göre değişir): Bazı ülkelerde IB daha “standart” tanınır; bazı programlarda A-Level dersleri net şartlar sunar.
• Kanada/Avustralya: Her iki müfredat da yaygın tanınır; pratikte not/puan ve ders uygunluğu öne çıkar.

Hızlı öneri (öğrenci profiline göre)

• Sınav performansı yüksek, 3 derste uzmanlaşmak isteyen → A-Level daha uygun olabilir.
• Ödev–proje–araştırma seven, çok yönlü ilerlemek isteyen → IB Diploma daha uygun olabilir.
• Zaman yönetimi güçlü, yoğun tempoya dayanıklı → IB’nin sürekli değerlendirme yapısı avantaj/riski aynı anda taşır.

Mini örnek: Mühendislik hedefleyen bir öğrenci Matematik + Fizik’te çok güçlü ve 3 derse odaklanınca daha iyi sonuç alıyorsa A-Level; aynı öğrenci ABD’de STEM + sosyal bilim dengesini göstermek istiyorsa IB daha stratejik olabilir.

IB Nedir? (IB Diploma Programı Kısa ve Net)

IB nedir? IB Diploma Programme (DP), genellikle 16–19 yaş aralığında iki yıl süren; akademik disiplinleri dengeli biçimde birleştiren uluslararası bir programdır. “IB Diploma nedir?” sorusunun en kısa cevabı: geniş ders yelpazesi + araştırma/yazma bileşenleri + final sınavları.

HL/SL ders yapısı ve 45 puan sistemi

• Öğrenciler genellikle 6 ders alır: 3’ü HL (Higher Level), 3’ü SL (Standard Level).
• Her ders 1–7 arası puanlanır (maks. 42).
• Ek olarak TOK + EE bileşenlerinden en fazla 3 ek puan gelir → toplam 45.

TOK, EE, CAS: Üniversiteye etkisi

• TOK (Theory of Knowledge): Eleştirel düşünme ve argümantasyon.
• EE (Extended Essay): 4.000 kelimelik akademik araştırma yazısı.
• CAS (Creativity, Activity, Service): Akademik olmayan ama profil oluşturan faaliyetler.

IB’de değerlendirme sadece final sınavı değildir. Birçok derste Internal Assessment (IA) gibi öğretmen tarafından yürütülen ve dışarıdan moderasyon gören çalışmalar vardır. IA tarafını güçlü kurmak isteyenler için: IB Internal Assessment (IA) Nedir? Başarılı Bir İç Değerlendirme İçin Altın Kurallar yazısı iyi bir başlangıçtır.

IB’nin güçlü olduğu alanlar

• Akademik genişlik: Fen + sosyal bilim + dil derslerini aynı anda sürdürme.
• Yazma ve araştırma: EE/TOK ve ders içi yazma görevleri.
• Uluslararası tanınırlık: ABD/Avrupa başvurularında “okunabilir” bir profil.

A-Levels Nedir? (Sistem, Ders Sayısı, Değerlendirme)

A-Levels nedir? İngiltere merkezli, 16–19 yaş aralığında iki yıl süren ve öğrencinin seçtiği az sayıda derste derinleştiği bir lise bitirme yeterliliğidir. “A-Level kaç ders?” sorusunun tipik cevabı: 3 ders (bazı öğrenciler 4 dersle başlar, sonra 3’e düşer).

Ders sayısı ve uzmanlaşma mantığı

A-Level’ın en belirgin avantajı, hedef bölüme göre çok net ders seçimi yapabilmenizdir. Örneğin:

• Mühendislik: Matematik + Fizik (+ İleri Matematik / Kimya)
• Tıp: Biyoloji + Kimya (+ Matematik / Fizik)

Bu netlik, özellikle İngiltere üniversite başvurusu sürecinde “required subjects” (zorunlu dersler) açısından önemlidir.

AS/A2, sınav yapısı ve notlandırma

• A-Level notları genellikle A–E* bandındadır.
• Değerlendirme kurula ve derse göre değişebilse de, genel algı sınav ağırlığının IB’ye kıyasla daha yüksek olduğudur.

A-Level’ın güçlü olduğu alanlar

• Derinleşme: Az derste daha ileri içerik.
• İngiltere uyumu: UCAS ve İngiltere üniversiteleri için “doğal” sistem.
• Hedefe yönelik ders seçimi: Özellikle rekabetçi bölümlerde avantaj.

IB ve A-Level Farkları (Tablolu Karşılaştırma)

“IB ve A-Level farkları” en iyi aşağıdaki çerçevede anlaşılır: genişlik–derinlik, ölçme-değerlendirme, stres profili ve başvuru stratejisi.

“IB zor mu, A-Level zor mu?”

Bu sorunun doğru cevabı: kime göre?

• Aynı anda 6 dersi + EE/TOK/IA’ları taşımak zorlayıcı olabilir → IB “yük dağılımı” açısından zor.
• 3 derste çok ileri seviyeye çıkıp final sınavlarda yüksek performans göstermek de zorlayıcı olabilir → A-Level “zirve performans” açısından zor.

IB’de özellikle not hedefi yüksek öğrenciler için predicted grades (tahmini notlar) stratejisi kritik hale gelir. Detay için: IB Predicted Grades (Tahmini Notlar) Nedir ve Üniversite Başvurularında Neden Önemlidir? içeriğine göz atabilirsiniz.

İngiltere Üniversiteleri İçin Hangisi Daha Avantajlı?

“İngiltere üniversiteleri IB mi A-Level mı tercih eder?” sorusunda net bir “tek doğru” yoktur. Çoğu üniversite her iki sistemi de kabul eder; belirleyici olan çoğunlukla:

1. Bölümün zorunlu dersleri
2. Not/puan seviyesi
3. Admissions test / mülakat gibi ek değerlendirmeler
4. Başvurunun bütünlüğü (personal statement, referans vb.)

UCAS başvurusu ve predicted grades

UCAS başvurusu sürecinde hem IB hem A-Level öğrencileri çoğu zaman predicted grades ile şartlı teklif (conditional offer) alır. IB tarafında predicted grade yönetimi daha çok konuşulur; çünkü 45’lik sistemde küçük oynamalar bile teklif koşullarını etkileyebilir.

Rekabetçi bölümler: ders şartları her şeyden önce gelir

Özellikle tıp, mühendislik, hukuk gibi alanlarda “müfredat” değil, ders kombinasyonu ve akademik uygunluk öne çıkar. IB’de doğru HL seçimi kritik olabilir. Bölüm hedefinize göre HL planlamak için şu rehber işinize yarar:
Mühendislik, Tıp veya Hukuk İsteyenler İçin İdeal IB Ders Kombinasyonları

IB’de yazma ve sözlü performansın etkisi

IB’de dil dersleri ve sözlü bileşenler (ör. Individual Oral) notu ciddi etkileyebilir. Özellikle Dil ve Edebiyat alanında ilerleyenler için:
IB Dil ve Edebiyat Derslerinde Individual Oral (Sözlü Sınav) Başarısı İçin İpuçları

Dünya Üniversiteleri (ABD/Avrupa/Kanada) İçin Karşılaştırma

ABD: holistic admissions ve IB’nin “geniş profil” avantajı

ABD başvurularında ders dışı etkinlikler, yazılar ve okul içi başarılar daha bütüncül değerlendirilir. IB’nin TOK/EE yaklaşımı, akademik yazma ve araştırma pratiği kazandırdığı için profil anlatımını güçlendirebilir. A-Level ile de ABD’ye başvurulur; ancak öğrenci bazen “genişlik” göstermek için ek dersler/kanıtlar sunmak isteyebilir.

Avrupa: ülke ve programa göre değişen kabul mantığı

Avrupa’da bazı ülkeler IB’yi daha standart bir uluslararası diploma olarak okur. A-Level da güçlü şekilde tanınır; fakat program bazında “hangi dersleri aldın?” sorusu daha belirleyici olabilir.

Kanada/Avustralya: denkliğin yanında pratik planlama

Bu ülkelerde her iki müfredat da yaygın kabul görür. Kararı genellikle okulun sunduğu ders kalitesi, öğretmen desteği ve öğrencinin çalışma tarzı belirler.

Bölüme Göre En Doğru Seçim (Karar Matrisi)

Aşağıdaki bölüm, “tıp için IB mi A-Level mı”, “mühendislik için hangisi?” gibi long-tail aramalara doğrudan yanıt vermek için tasarlandı.

Tıp için IB mi A-Level mı?

• A-Level: Biyoloji + Kimya çoğu yerde beklenen temel ikilidir; bazı okullar Matematik/Fizik’i de güçlü görür. Derinleşme avantajı vardır.
• IB: Genellikle HL Biyoloji + HL Kimya (veya HL Kimya + HL Biyoloji) kombinasyonu öne çıkar; bazı hedeflerde HL Matematik/Fizik tercih edilir.
  Sık hata: Tıp hedefleyip HL fenleri yeterince güçlü seçmemek veya IA/EE yükünü son ana bırakmak.

Mühendislik / Computer Science için

• A-Level: Matematik + Fizik çok güçlü bir temel; bazı hedeflerde Further Maths ciddi avantajdır.
• IB: HL Matematik (AA) ve HL Fizik birçok mühendislik programında kritik olabilir.
  Sık hata: Bölümün istediği matematik seviyesini (özellikle ileri matematik) baştan kontrol etmemek.

Ekonomi / İşletme için

• A-Level: Matematik + Ekonomi (varsa) + üçüncü ders (ör. Tarih/İşletme) şeklinde netleşebilir.
• IB: HL Matematik + HL Ekonomi/Business kombinasyonları güçlüdür; yazma/analiz tarafı avantaj sağlayabilir.
  Business odaklı IB öğrencileri için: IB İşletme Yönetimi (Business Management) İçin Vaka Analizi ve CUEGIS Taktikleri

Hukuk / Sosyal bilimler için

• A-Level: Essay ağırlıklı derslerde derinleşme (History, English Literature vb.) güçlü olabilir.
• IB: Dil ve Edebiyat + bireysel araştırma (EE) ile akademik yazma kası gelişir; çok yönlü profil sunar.
  Sık hata: Sadece “hukuk için sözel ders” düşünerek analitik dersleri tamamen bırakmak (bazı okullar dengeli profili sever).

IB Puanı – A-Level Notu Karşılaştırması (Conversion Gerçeği)

“IB puanı A-Level karşılığı” araması çok yaygın; ancak üniversiteler tek bir sabit dönüşüm tablosuyla hareket etmeyebilir. Genel prensip şudur:

• Üniversiteler çoğu zaman IB için toplam puan + HL puanları, A-Level için ders bazında notlar üzerinden şart koşar.
• Özellikle İngiltere’de teklifler “IB 38 (HL 766)” veya “A*AA” gibi formatlarda gelir. Bu iki formatı birebir çevirmek her zaman mümkün değildir; çünkü biri toplam + dağılım, diğeri ders bazlı zirve performans ölçer.

Sık yanlış inanışlar

• “IB her yerde daha avantajlıdır.” → Yanlış. Bazı hedeflerde A-Level ders kombinasyonu daha doğrudan uyum sağlar.
• “A-Level daha kolay.” → Yanlış genelleme. Zorluk, öğrencinin çalışma stiline göre değişir.
• “IB’de IA’lar notu garanti eder.” → Yanlış. IA’lar moderasyon görür; kalite ve kriter uyumu şarttır.

Sık Yapılan Hatalar (Puan Kadar Önemli)

1) Yanlış ders seçimi

İngiltere’de birçok bölümün “required subjects” şartı vardır. Müfredat seçimi kadar, ders seçimi de belirleyicidir. IB’de bu konu özellikle HL seviyesinde kritiktir.

2) Predicted grade stratejisini geç planlamak

Özellikle IB tarafında predicted grade’ler, UCAS tekliflerini doğrudan etkileyebilir. Bu yüzden 11’den 12’ye geçerken plan yapmak ciddi fark yaratır:
11. Sınıftan 12. Sınıfa Geçiş: IB Öğrencileri İçin Yaz Tatili Değerlendirme Planı

3) Akademik dürüstlük ve yapay zeka kullanımını yanlış yönetmek

IB’de akademik dürüstlük ihlalleri (kaynak göstermeme, uygunsuz AI kullanımı vb.) ağır sonuçlar doğurabilir. Güncel çerçeve için:
IB Akademik Dürüstlük Politikası ve Yapay Zeka (ChatGPT) Kullanımı

Sıkça Sorulan Sorular

IB mi A-Level mı daha zor?
Öğrencinin çalışma tarzına bağlıdır: IB sürekli iş yükü, A-Level ise az derste yüksek sınav performansı gerektirir.

İngiltere’de A-Level daha mı avantajlı?
Birçok bölüm için A-Level “yerel” sistem olduğu için nettir; ancak IB de yaygın kabul görür ve doğru HL seçimiyle çok güçlüdür.

IB ile İngiltere’ye başvurulur mu (UCAS)?
Evet. UCAS üzerinden IB öğrencileri predicted grades ile şartlı teklif alabilir.

A-Level ile ABD’ye başvurulur mu?
Evet, başvurulur. Ancak ABD’de geniş akademik profil ve ders dışı anlatı önemli olduğu için başvuru stratejisini iyi kurgulamak gerekir.

Tıp için IB mi A-Level mı daha mantıklı?
İki sistem de mümkündür; kritik olan Biyoloji/Kimya gibi zorunlu dersleri doğru seviyede almak ve yüksek not/puan hedeflemektir.

IB HL/SL seçimi üniversiteyi etkiler mi?
Evet. Özellikle mühendislik ve tıp gibi alanlarda HL seçimleri doğrudan uygunluğu belirleyebilir.

Sonuç: Hangi Müfredat Sana Daha Uygun?

• İngiltere’de net bir bölüm hedefin var ve 3 derste çok güçlüysen: A-Level sana daha “odaklı” bir yol sunabilir.
• ABD/Avrupa gibi daha geniş profil okuyan sistemlerde, yazma–araştırma yönün güçlüyse: IB Diploma daha avantajlı görünebilir.
• Her iki senaryoda da başarıyı belirleyen ortak payda: doğru ders seçimi + gerçekçi not hedefi + güçlü zaman yönetimi.

IB’de özellikle dil dersleri, yazılılar ve değerlendirme kriterleri konusunda destek arayanlar için ilgili sayfalar: IB Türkçe Paper 1 , IB Türkçe Paper 2 ve genel destek için IB Türkçe özel ders incelenebilir.

İç Bağlantı Önerileri

• IB Internal Assessment (IA) Nedir? Başarılı Bir İç Değerlendirme İçin Altın Kurallar
• IB Predicted Grades (Tahmini Notlar) Nedir ve Üniversite Başvurularında Neden Önemlidir?
• IB Dil ve Edebiyat Derslerinde Individual Oral (Sözlü Sınav) Başarısı İçin İpuçları
• 11. Sınıftan 12. Sınıfa Geçiş: IB Öğrencileri İçin Yaz Tatili Değerlendirme Planı
• IB Akademik Dürüstlük Politikası ve Yapay Zeka (ChatGPT) Kullanımı
• Mühendislik, Tıp veya Hukuk İsteyenler İçin İdeal IB Ders Kombinasyonları
• IB İşletme Yönetimi (Business Management) İçin Vaka Analizi ve CUEGIS Taktikleri
• IB Türkçe özel ders
• IB Türkçe Paper 1
• IB Türkçe Paper 2

Son güncelleme: 2026-02-21