IB İşletme Yönetimi (Business Management) İçin Vaka Analizi ve CUEGIS Taktikleri
İçindekiler
IB İşletme Yönetimi (Business Management) İçin Vaka Analizi ve CUEGIS Taktikleri
Paper 2’de Sizden Ne Beklenir? (Vaka Temelli Analiz Mantığı)
IB Business Management Paper 2’de öğrenci, bir işletmenin gerçekçi bir senaryosuna benzer case study üzerinden karar alır. Bu nedenle cevaplarınızın “genel işletme bilgisi” gibi değil, vaka bağlamına gömülü olması gerekir.
Paper 2’nin görünmeyen puan kriterleri
- Bağlam (context): Şirketin ölçeği, pazar, finansal kısıtlar, paydaşlar.
- Kanıt kullanımı: Metindeki sayısal/nitel veriyi alıp yorumlamak (sadece kopyalamamak).
- Analiz + değerlendirme: Artı/eksi, kısa/uzun vade, risk, uygulanabilirlik.
- Komut fiiline uyum: Discuss, evaluate, recommend gibi fiillerin gerektirdiği derinlik.
En sık yapılan 5 hata (puanı düşüren)
- CUEGIS’i tanım olarak yazmak: “Ethics önemlidir” demek yetmez; vakadan örnek şart.
- Kanıtsız iddia: “Satış artar” yerine “X kanalıyla Y hedef pazara erişim → satış artışı olası”.
- Tek taraflı öneri: Alternatif/karşı argüman yoksa değerlendirme zayıflar.
- Araçları yanlış yerde kullanmak: SWOT/Ansoff/oranlar “süs” değil, kararın gerekçesi olmalı.
- Zaman yönetimi eksikliği: Plan yapmadan yazmak tekrar ve dağınıklık üretir.
Sınav döneminde genel çalışma planı için şu yazı işinize yarar: IB Sınav Haftası hayatta kalma rehberi . Özellikle uyku ve son tekrar stratejisi, Paper 2’de okuma hızını ve dikkat kalitesini belirgin etkiler.
CUEGIS Analizi Nedir? (IB Business Management Bağlamında)
CUEGIS framework (Change, Culture, Ethics, Globalization, Innovation, Strategy); işletmenin kararlarını 6 mercekten değerlendirmenizi sağlar. Paper 2’de CUEGIS çoğu zaman doğrudan sorulmasa bile, cevap kalitenizi yükseltmek için güçlü bir “değerlendirme omurgası"dır.
CUEGIS açılımı ve sınavda “ne işe yarar?”
- Change (Değişim): Pazar, teknoloji, regülasyon, tüketici trendleri; değişime uyum kapasitesi.
- Culture (Kültür): Liderlik tarzı, çalışan motivasyonu, iletişim, örgütsel değerler.
- Ethics (Etik): Tedarik zinciri, reklam, veri gizliliği, çalışma koşulları; itibar riski.
- Globalization (Küreselleşme): Yeni pazarlara giriş, döviz riski, kültürel uyum, tedarik ağları.
- Innovation (İnovasyon): Ürün/süreç yeniliği, Ar-Ge, dijital dönüşüm; rekabet avantajı.
- Strategy (Strateji): Uzun vadeli yön, büyüme seçenekleri, rekabet konumlandırması.
CUEGIS “tanım” değil “bağlantı” puan getirir
Yüksek puanlı CUEGIS kullanımı şu formüle dayanır:
Vaka kanıtı (data/olay) → CUEGIS boyutu → işletmeye etkisi → trade-off (bedel) → öneri/sonuç
Bu yaklaşım, “IB işletme yönetimi vaka çalışması örnekleri” arayan öğrencilerin en çok zorlandığı noktayı çözer: CUEGIS’i soyut bir kompozisyon olmaktan çıkarıp Paper 2’nin karar diline çevirir.
IB Business Management Paper 2 Vaka Analizi: 6 Adımda Uygulama Planı
Aşağıdaki sistem, “IB Business Management Paper 2 vaka analizi nasıl yapılır” sorusuna pratik bir cevap verir. Her soruda aynı iskeleti kullanarak hız kazanırsınız.
1) Vaka metnini işaretleme: 3 renk yöntemi
- Mavi: Sayısal veriler (gelir, maliyet, pazar payı, kapasite, oranlar)
- Yeşil: Paydaşlar ve hedefler (hissedar, çalışan, müşteri, devlet, toplum)
- Kırmızı: Kısıtlar ve riskler (nakit sıkıntısı, rekabet, regülasyon, marka itibarı)
2) Soruyu parçalama: komut fiili + konu + bağlam
Örnek: “Evaluate two strategies for…”
- Evaluate = artı/eksi + kısa/uzun vade + en iyi seçenek + gerekçe
- “two strategies” = iki alternatif, karşılaştırma şart
- “for X company” = bağlamı her paragrafta hatırlat
3) Kanıt seçimi: 2+ kanıt kuralı
Her ana iddia için:
- 1 sayısal kanıt (varsa) + 1 nitel kanıt (müşteri yorumu, çalışan sorunu, trend vb.)
- Kanıtı sadece yazmayın: yorumlayın (“bu veri şunu gösterir…”)
4) Araç seçimi: “en az ama doğru” yaklaşımı
Sınavda 4 araç kullanmak yerine, 1–2 aracı doğru uygulamak daha değerlidir:
- Strateji: Ansoff, SWOT, rekabet avantajı
- Finans: kârlılık/likidite, nakit akışı, break-even
- Pazarlama: hedef pazar, konumlandırma, 4P
- Operasyon/İK: kapasite, kalite, motivasyon
5) CUEGIS bağlantısı kurma: 2 boyutta derinleş
Bir cevapta tüm CUEGIS’i saymak yerine, vakaya en uygun 2–3 boyutta derinleşin. Örn. dijital dönüşüm varsa: Innovation + Change + Strategy.
6) Değerlendirme: trade-off ve sınırlılık ekle
Puanı yükselten cümle tipi:
- “Bu seçenek kısa vadede X sağlar; ancak uzun vadede Y riski doğurur.”
- “Bu öneri, yalnızca şu koşul sağlanırsa uygulanabilir: …”
- “Alternatif olarak … daha düşük riskli olabilir; fakat … fırsat maliyeti yaratır.”
Vaka Sinyali → İlgili Kavram/Araç → Kullanılacak Cümle (Tablo)
Aşağıdaki tablo, IB Business Management notları gibi dağınık bilgiyi sınav anında hızla kullanmanıza yardım eder.
| Vaka metninde sinyal | İlgili kavram/araç | Cevapta kullanabileceğiniz yönlendirici cümle |
|---|---|---|
| “Nakit sıkışıklığı” / “kısa vadeli borç” | Likidite, nakit akışı | “Likidite baskısı nedeniyle önerinin başlangıç maliyeti kritik olacaktır; bu yüzden aşamalı yatırım daha uygulanabilir.” |
| “Yeni pazara açılma” | Globalization, Ansoff (Market development) | “Küreselleşme fırsat yaratırken döviz ve kültürel uyum riskleri stratejiye ek maliyet getirebilir.” |
| “Çalışan devir oranı arttı” | Culture, motivasyon | “Kültür ve motivasyon sorunları hizmet kalitesini düşürerek marka algısını zayıflatabilir.” |
| “Rakip fiyat kırdı” | Rekabet, konumlandırma | “Fiyat rekabeti kâr marjını aşındırabilir; farklılaşma stratejisi daha sürdürülebilir olabilir.” |
| “Yeni teknoloji/otomasyon” | Innovation, Change | “İnovasyon verimliliği artırabilir; ancak değişim yönetimi yapılmazsa direnç ve verim kaybı oluşabilir.” |
| “Etik eleştiri / sosyal medya krizi” | Ethics, itibar riski | “Etik riskler kısa vadede satıştan çok, uzun vadede marka sermayesini etkileyerek stratejik tehdit oluşturur.” |
CUEGIS Nasıl Yazılır? (Giriş–Gelişme–Sonuç Paragraf Şablonu)
“CUEGIS nasıl yazılır paragraf şablonu” aramalarının nedeni belli: Öğrenci ne söyleyeceğini biliyor ama nasıl yapılandıracağını bilemiyor. Aşağıdaki şablon, Paper 2’de neredeyse her soruya uyarlanır.
Kopyalanabilir paragraf iskeleti (Kanıt → Kavram → Etki → Değerlendirme)
- Kanıt (vakadan): “Vaka metninde … belirtiliyor / veri … gösteriyor.”
- CUEGIS boyutu: “Bu durum özellikle Innovation/Change/Ethics… açısından önemlidir.”
- Etkisi: “Bu, … üzerinde … etkisi yaratabilir (kârlılık, pazar payı, motivasyon vb.).”
- Trade-off: “Ancak bunun bedeli/riski … olabilir.”
- Mini sonuç/öneri: “Bu nedenle şirket … yaparsa daha sürdürülebilir olur.”
“Evaluation” cümle başlangıçları (Paper 2 dili)
- “Kısa vadede …; uzun vadede …”
- “Bu strateji, … varsayımı altında daha gerçekçidir.”
- “Buna rağmen, … nedeniyle uygulanabilirlik sınırlı kalabilir.”
- “Alternatif olarak … daha düşük risk sunar; fakat … fırsatını kaçırabilir.”
Bu yapı, Paper 1’e kıyasla Paper 2’nin “bağlam + değerlendirme” beklentisini karşılar. (Paper 1–Paper 2 kıyasını çalışırken genel sınav stratejinizi yaz tatilinde oturtmak isterseniz: 11. sınıftan 12. sınıfa geçiş için IB yaz planı içindeki plan mantığını Business için de uyarlayabilirsiniz.)
Paper 2 Taktikleri: Zaman Yönetimi ve Puan Getiren Detaylar
45–60–90 dakika senaryosu için pratik zaman planı
- İlk 5–7 dk: Vaka okuma + işaretleme + soruyu parçalama
- Sonraki 5–8 dk: Plan (başlıklar, 2 kanıt, 1 araç, 2 değerlendirme cümlesi)
- Kalan süre: Yazım + son 3 dk kontrol (komut fiili, bağlam, sonuç)
“2+2 kuralı” (hızlı kalite kontrol)
Her ana paragrafta:
- 2 kanıt: (1 sayısal + 1 nitel mümkünse)
- 2 değerlendirme cümlesi: (trade-off + koşul/uzun vade)
Finansal oranlar vaka analizinde nasıl kullanılır?
“Vaka analizinde finansal oranlar nasıl kullanılır IB” sorusunun cevabı: Oranı hesaplamak kadar yorumlamak önemlidir.
- Kârlılık düşüyorsa: fiyatlandırma, maliyet kontrolü, ürün karması, rekabet baskısı tartışılır.
- Likidite zayıfsa: yatırımın zamanlaması, kredi riski, nakit akışı yönetimi öne çıkar.
- Marjlar sıkışıyorsa: farklılaşma, verimlilik, tedarik pazarlığı gibi stratejiler gerekçelendirilir.
Sınav hazırlığında stres yönetimi ve tekrar düzeni için: IB sınav haftası son tekrarlar yazısındaki “son 72 saat” mantığı, Paper 2’de özellikle etkilidir.
Mini Vaka Üzerinden Örnek CUEGIS Uygulaması (Kısa)
Mini vaka metni (5–6 cümle)
“Luna Drinks”, yerel pazarda sağlıklı içecek satarken son 12 ayda satış büyümesi yavaşlamıştır. Rakipler daha düşük fiyatla benzer ürünler sunmaktadır. Şirket yeni bir e-ticaret kanalı kurmayı ve influencer pazarlamasına bütçe ayırmayı planlıyor; ancak nakit akışı dalgalıdır ve kısa vadeli borçları artmıştır. Üretimde plastik ambalaj kullanımı sosyal medyada eleştirilmiş, marka itibarı zarar görmüştür. Yönetim, büyüme için yurtdışına satış fikrini de tartışmaktadır.
Örnek plan (madde madde)
- Soru varsayımı: “Evaluate two strategies for growth”
- Strateji 1: E-ticaret + influencer (Innovation/Change + Strategy)
- Strateji 2: Yurtdışı pazar (Globalization + Strategy)
- Kanıtlar: satış büyümesi yavaş, rakip fiyat baskısı, nakit akışı dalgalı, etik/itibar sorunu (plastik)
- Değerlendirme: kısa/uzun vade, maliyet, risk, uygulanabilirlik
- CUEGIS odak: Innovation + Ethics + Globalization
Örnek CUEGIS paragrafı (tek paragraf)
Vaka metninde Luna Drinks’in plastik ambalaj nedeniyle sosyal medyada eleştirildiği belirtilmektedir; bu durum CUEGIS’in Ethics boyutunda ciddi bir itibar riski yaratır. Kısa vadede e-ticaret ve influencer yatırımı satışları destekleyebilse de, etik algı düzeltilmezse uzun vadede müşteri sadakati ve marka değeri zayıflayabilir. Bu nedenle büyüme stratejisi, inovasyon odaklı pazarlamayı (e-ticaret) sürdürülebilir ambalaj dönüşümü ile birlikte yürütmelidir; ancak nakit akışı dalgalı olduğu için dönüşümün aşamalı yapılması ve maliyetlerin kontrol edilmesi uygulanabilirliği artırır.
Kontrol Listesi: Sınav Öncesi ve Sınav Anı
Sınav öncesi (1–2 hafta)
- 10–15 temel araç için “ne zaman kullanılır?” notu çıkarın (SWOT, Ansoff, oranlar vb.).
- 6 CUEGIS boyutu için vaka kanıtı örnekleri toplayın (etik kriz, inovasyon yatırımı gibi).
- 3 farklı komut fiili için mini şablon yazın: discuss / evaluate / recommend.
Sınav anı (son kontrol)
- Her paragrafta bağlam cümlesi var mı? (şirket adı, pazar, kısıt)
- En az 2 kanıt kullandım mı?
- En az 1 trade-off ve 1 koşul/sınırlılık ekledim mi?
- Son cümlede net bir sonuç/tercih var mı?
Sınav sonucunuz beklediğiniz gibi gelmezse süreç yönetimi için: IB retake (Kasım) süreci yazısı, planlamayı netleştirir.
Sıkça Sorulan Sorular
CUEGIS analizi kaç paragraf olmalı?
Genellikle 1–2 güçlü paragraf yeterlidir; önemli olan “tanım” değil vaka kanıtına dayalı değerlendirmedir.
Paper 2’de CUEGIS her soruda kullanılır mı?
Her soruda başlık olarak geçmeyebilir; ancak değerlendirme kısmında 1–2 CUEGIS boyutuyla bağ kurmak cevap kalitesini artırır.
CUEGIS’te en çok puan getiren kısım hangisi?
Bağlam ve trade-off içeren değerlendirme kısmı; yani “neden önemli, neye mal olur, hangi koşulda çalışır?” soruları.
IB Business Management Paper 2’de SWOT şart mı?
Şart değil; doğru seçilmiş 1 araç (ör. Ansoff) + güçlü kanıt + değerlendirme çoğu zaman daha etkilidir.
IB Business Management notları PDF kullanmak yeterli mi?
Notlar başlangıç için faydalı; fakat Paper 2’de puan getiren şey notu vakaya uygulama ve kanıtla değerlendirme yapmaktır.
