--- title: "IB Internal Assessment (IA) Nedir? 2026 Rehberi" url: "/egitim-yazilari/ib-internal-assessment-ia-nedir-2026-rehberi/" date: 2026-02-07 # post image #image: "images/blog/placeholder.jpg" image: "images/blog/ib-internal-assessment-ia-nedir-basarili-bir-ic-degerlendirme-icin-ipuclari.jpg" # author author: "Eceay Eğitim" # meta description meta_title: "IB Internal Assessment (IA) Nedir? 2026 Rehberi" keywords: ["IB IA nedir", "IB internal assessment puanlama", "IB iç değerlendirme", "IB IA nasıl yazılır", "IB derslerinde IA etkisi"] description: "IB Diploma Programı'nın %20-30'unu oluşturan Internal Assessment (IA) nedir? İç değerlendirme sürecinde yüksek puan almak için gereken stratejiler." # categories categories: ["Eğitim", "Genel"] # tags tags: ["IB", "IBDP", "Internal Assessment", "IB notları", "veli rehberi"] # post draft draft: false --- # IB Internal Assessment (IA) Nedir? 2026 Rehberi IB Internal Assessment (IA), IB Diploma Programı’nda öğrencinin **ders içi araştırma, analiz ve akademik yazım** becerilerini gösterdiği, öğretmen tarafından değerlendirilen (ve moderasyona girebilen) **iç değerlendirme** çalışmasıdır. “IB IA nedir?” sorusunun kısa cevabı: IA, tek seferlik bir ödev değil; **konu seçimi → araştırma sorusu (RQ) → yöntem → veri/analiz → sonuç → değerlendirme** adımlarından oluşan planlı bir süreçtir. Bu rehberde şunları bulacaksınız: **IB internal assessment nasıl yazılır**, **IB IA rubric/puanlama** mantığı, **IB IA kelime sınırı ve yapı**, derslere göre mini ipuçları, **IB IA intihal (plagiarism) kuralları**, sık hatalar ve teslim öncesi checklist. Özellikle IA sürecini IB’nin diğer bileşenleriyle birlikte yönetmek için, sınav dönemine yaklaşırken işinize yarayacak çalışma planı önerileri için şu yazıya da göz atabilirsiniz: [IB sınavlarına son 1 ay kala etkili revizyon taktikleri](/egitim-yazilari/ib-sinavlarina-son-1-ay-kala-nasil-calisilmali-etkili-revizyon-taktikleri/). --- ## IB Internal Assessment (IA) Nedir ve Amacı Nedir? **IB internal assessment**, öğrencinin derste öğrendiği kavramları “sadece anlatmak” yerine **uygulaması, ölçmesi, analiz etmesi ve tartışması** için tasarlanır. IA’nın amacı, IB’nin temel becerilerini somut kanıtla göstermek: araştırma tasarımı, eleştirel düşünme, veri okuryazarlığı, akademik iletişim ve etik. ### IA hangi derslerde var? IA, birçok IB dersinde yer alır; formatı derslere göre değişir. Örneğin fen bilimlerinde deney/araştırma raporu, matematikte modelleme ve matematiksel keşif, sosyal bilimlerde gerçek dünya verisiyle analiz gibi. ### IA ile EE (Extended Essay) farkı nedir? - **IA**: Dersin içinden gelir; çoğu zaman daha kısa ve daha rubrik-odaklıdır. - **EE**: Daha kapsamlı, bağımsız bir araştırma makalesidir ve konu derinliği daha fazladır. Benzerlikleri nedeniyle ikisini birlikte planlamak önemlidir; ancak IA’da rubriğe uygunluk ve “ders hedefleriyle uyum” daha belirleyicidir. ![IB Internal Assessment süreç planı](images/blog/ib-internal-assessment-ia-nedir-basarili-bir-ic-degerlendirme-icin-ipuclari-1.jpg) --- ## IA Notu Final IB Notunu Nasıl Etkiler? (Weighting Mantığı) “**IB IA notu final notu etkiler mi**?” Evet. IA, dersin nihai notuna belirli bir ağırlıkla katkı verir; bu oran **derse ve seviyeye (SL/HL)** göre değişebilir. Bu yüzden IA’yı “ödev” gibi değil, **sınav kadar stratejik** bir bileşen gibi düşünmek gerekir. ### SL vs HL IA farkı var mı? Bazı derslerde SL ve HL için beklenti düzeyi, kapsam veya rubrik yorumları farklılaşabilir. Genel kural: HL’de **daha güçlü analiz, daha derin tartışma ve daha iyi gerekçelendirme** beklenir. Kesin gereklilikleri ders kılavuzunuza ve öğretmeninizin yönlendirmesine göre netleştirin. **Mini örnek (kısa vaka):** Aynı araştırma sorusunu seçen iki öğrenci düşünün. Öğrenci A iyi veri toplar ama sadece betimler. Öğrenci B daha az veriyle çalışsa bile değişkenleri gerekçelendirir, hata kaynaklarını tartışır ve sınırlılıkları analiz eder. Rubrikte genellikle **B’nin analizi** daha yüksek puana taşır; IA, “ne yaptın?”dan çok “neden ve nasıl yorumladın?”ı ödüllendirir. --- ## IB IA Puanlama Sistemi: Rubric Nasıl Okunur? “**IB IA rubric**” ve “**IB internal assessment puanlama**” aramalarının temel nedeni şu: Öğrenciler çoğu zaman iyi bir çalışma yaptığını düşünür ama rubriğin “yüksek bant” davranışlarını göstermediği için puan kaybeder. Aşağıdaki prensipleri rubrik okurken aklınızda tutun: ### Rubrikte genelde ölçülen ortak beceriler Dersler farklı olsa da rubrikler çoğu zaman şu alanlarda ortaklaşır: - **Araştırma sorusu ve odak (RQ netliği)** - **Yöntem/planın uygunluğu** - **Veri/kanıt kalitesi** - **Analiz derinliği ve yorum** - **İletişim (yapı, grafik/tablo, dil)** - **Değerlendirme (sınırlılıklar, geliştirme önerileri)** ### Yüksek puan getiren davranışlar (Do/Don’t) **Yapın (Do):** - RQ’yu ölçülebilir ve sınırları belli yazın. - Her grafiğin altına “Bu grafik neyi kanıtlıyor?” yorumunu ekleyin. - Sonuç kısmında sadece bulgu değil, **bulgunun anlamını** tartışın. - Sınırlılıkları “itiraf” gibi değil, **metodolojik değerlendirme** gibi yazın. **Kaçının (Don’t):** - Çok geniş konu (“Sosyal medya gençleri nasıl etkiler?” gibi) - Kaynakları kopyala-yapıştır veya yamalı paraphrase - Uzun özet, az analiz (IA’da en sık hata) ### Öğretmen geri bildirimi nasıl kullanılmalı? IB kuralları gereği öğretmeniniz belirli sınırlar içinde geri bildirim verir. Bu geri bildirimi “düzeltilecekler listesi” gibi değil, **rubriğe göre revizyon planı** gibi kullanın: her yorumun hangi kriteri etkilediğini yazın ve revizyonu o kritere göre yapın. --- ## IB IA Nasıl Yazılır? Adım Adım Süreç (Takvimle) “**IB IA nasıl yazılır**” sorusuna en güvenli yanıt: Süreci aşamalara bölmek ve her aşamada somut çıktı üretmektir. Aşağıdaki tablo, 6–8 haftalık pratik bir plan örneğidir (okulunuzun **IB IA teslim tarihi/deadline** takvimine göre uyarlayın). | Hafta | Odak | Somut çıktı | Sık hata | |---|---|---|---| | 1 | Konu seçimi + ön okuma | 3 konu fikri + 5 kaynak | Konunun çok geniş olması | | 2 | RQ (research question) | 2–3 RQ taslağı | RQ’nun ölçülemez olması | | 3 | Yöntem/plan | Değişkenler, veri planı, etik notlar | Yöntemin RQ ile uyumsuzluğu | | 4–5 | Veri toplama/uygulama | Ham veri + düzenli kayıt | Veriyi sonradan “uydurma” riski | | 6 | Analiz ve görselleştirme | Grafikler, hesaplamalar, yorum | Betimleme yapıp yorumlamamak | | 7 | Sonuç + değerlendirme | Limitasyonlar + iyileştirme | “Genel geçer” değerlendirme | | 8 | Edit + kaynakça + format | Son taslak + atıflar | Kaynakça/atıf hataları | ![IA yazım adımları ve rubric odak](images/blog/ib-internal-assessment-ia-nedir-basarili-bir-ic-degerlendirme-icin-ipuclari-2.jpg) ### 1) Konu seçimi: iyi konu nasıl anlaşılır? “**IB IA konu seçimi**” yaparken şu üç kriteri test edin: 1. **Uygulanabilirlik:** Veri/deney/örnek bulabilecek misiniz? 2. **Odak:** Konu 1500–2200 kelimede (dersin formatına göre) derinleşebilir mi? 3. **Analiz potansiyeli:** Sadece anlatmak değil, karşılaştırmak/ölçmek/modellemek mümkün mü? Fen bilimleri için konu seçimini daha detaylı görmek isterseniz: [IB Fen Bilimleri IA Rehberi](/egitim-yazilari/ib-fen-bilimleri-ia-rehberi-biyoloji-kimya-ve-fizik-icin-konu-secimi/). ### 2) Araştırma sorusu (RQ) oluşturma (örnek kalıplar) İyi bir RQ genelde şu özellikleri taşır: **spesifik, ölçülebilir, değişkenleri belli, kapsamı sınırlı**. Kalıp örnekleri: - “X değişkeni, Y üzerinde Z koşullarında nasıl bir etki gösterir?” - “A ve B yöntemleri, C ölçütüne göre karşılaştırıldığında hangi koşulda daha etkilidir?” - “Seçilen model, şu veri setini ne kadar iyi açıklar ve sapmaların olası nedenleri nelerdir?” ### 3) Yöntem/plan: veri toplama veya deney tasarımı Yöntem kısmı “ne yaptım” listesinden ibaret olmamalı. Şunları netleştirin: - Değişkenler (bağımsız/bağımlı/kontrol) - Ölçüm araçları ve birimler - Örneklem/denek/kurulum - Güvenilirlik için tekrar sayısı - Etik ve güvenlik notları (gerekiyorsa) ### 4) Analiz: grafik, tablo, yorum Analizde hedefiniz: **veriyi anlamlı bir argümana dönüştürmek**. - Grafik ve tabloları “süs” için değil, **iddianızı kanıtlamak** için kullanın. - Her bulgu için kısa yorum yazın: “Bu sonuç RQ ile nasıl ilişkilidir?” - Uç değerleri (outlier) görmezden gelmeyin; tartışın. ### 5) Sonuç ve değerlendirme: sınırlılıklar ve geliştirme önerileri Güçlü değerlendirme şunları içerir: - Sonucun RQ’ya net cevabı - Sonucun güven düzeyi (hata payı, veri kalitesi) - Sınırlılıkların **sonucu nasıl etkilediği** - Bir sonraki adım/iyileştirme önerisi (spesifik) ### 6) Son okuma ve teslim Son okuma aşamasında “rubric simülasyonu” yapın: Her kriter için kendinize 1–2 cümle kanıt yazın. Kanıt bulamıyorsanız o kriterde zayıfsınız demektir. --- ## IA Yapısı, Formatı ve Kelime Sınırı (Genel Şablon) “**IB IA kelime sınırı** / **IB IA kaç kelime olmalı**” sorusunun cevabı derse göre değişebilir; bazı derslerde sayfa/kelime sınırı ve zorunlu bileşenler net tanımlıdır. Bu yüzden ders kılavuzunu ve öğretmen yönergelerini esas alın. Yine de çoğu IA için aşağıdaki iskelet iş görür: ### Önerilen bölüm başlıkları (genel outline) 1. Başlık ve araştırma sorusu (RQ) 2. Giriş ve bağlam (kısa; gereksiz teori yığını değil) 3. Yöntem / Materyaller / Veri toplama planı 4. Sonuçlar (ham veri + işlenmiş veri) 5. Analiz ve tartışma 6. Sonuç (RQ’ya cevap) 7. Değerlendirme (sınırlılıklar + geliştirme) 8. Kaynakça ve ekler ### Görsel, tablo ve ekler ne zaman kullanılmalı? - Metni boğmadan kanıt sunmak için tablo/grafik kullanın. - Ekleri “her şeyi ekleme” alanı gibi görmeyin; ek sadece gerekli kanıtları desteklemeli. - Grafiklerde eksen adları, birimler ve açıklamalar mutlaka olmalı. --- ## Derslere Göre IA İpuçları (Math, Fen, Business/Econ) Aynı “IA yazım” prensipleri geçerli olsa da derslere göre başarı kriterleri farklı vurgulanır. Aşağıdaki mini rehber, “**IB IA örnekleri**” arayanların niyetini karşılamak için ders bazlı odak sunar. ### Math IA: modelleme ve matematiksel derinlik - Konuyu “günlük hayat”a bağlamak tek başına yetmez; **matematiksel araç** seçiminizi gerekçelendirin. - Sadece hesap yapmayın; modelin varsayımlarını ve sınırlarını tartışın. - Kişisel katılım, “ben bunu seviyorum” demek değil; **seçimlerinizi açıklamak** ve süreci sahiplenmektir. ### Physics/Chemistry/Biology IA: deney tasarımı ve hata analizi - Tek atışlık deney yerine tekrar ve kontrol değişkenleri planlayın. - Ölçüm belirsizlikleri ve hata kaynakları tartışması genellikle puanı belirgin artırır. - Fen IA konu seçimi için daha kapsamlı öneriler: [Biyoloji, Kimya ve Fizik için IA konu seçimi](/egitim-yazilari/ib-fen-bilimleri-ia-rehberi-biyoloji-kimya-ve-fizik-icin-konu-secimi/). ### Business/Economics IA: gerçek dünya verisi ve değerlendirme - Verinin kaynağı güvenilir olmalı; rapor/istatistik/şirket verisi gibi. - Analiz kısmında kavramları tanımlayıp geçmeyin; kavramları **veriye uygulayın**. - “Öneri” yazıyorsanız, önerinin risklerini ve sınırlılıklarını da tartışın (tek taraflı övgü puan kırabilir). --- ## Akademik Dürüstlük: IA’da İntihalden (Plagiarism) Kaçınma “**IB IA plagiarism**”, “**IB IA intihal kuralları**” ve “**IB IA kaynakça nasıl yazılır**” konuları, sadece etik değil aynı zamanda not güvenliği açısından kritiktir. IB’de akademik dürüstlük ihlalleri ciddi sonuçlar doğurabilir. Bu konuda temel çerçeve için şu içeriği okumanız faydalı olur: [IB Eğitiminde Akademik Dürüstlük ve İntihalden Kaçınma](/egitim-yazilari/ib-egitiminde-akademik-durustluk-academic-honesty-ve-intihalden-kacinma/). ### Paraphrase vs alıntı: riskli noktalar - Cümleyi birkaç kelime değiştirerek yazmak paraphrase değildir. - Bir fikri, yöntemi, veri setini veya tanımı kullanıyorsanız **atıf** gerekir. - Doğrudan alıntı kullanıyorsanız tırnak ve kaynak zorunludur (dersinize göre alıntı kullanımı sınırlı/tercihsiz olabilir). ### Kaynakça ve atıf için pratik minimumlar - Metin içi atıf + kaynakça tutarlı olmalı. - Görsel, tablo, veri seti, web sayfası: hepsi kaynak ister. - Son dakika kaynakça düzenlemek yerine, yazarken kaynak ekleyin. --- ## IA’da Sık Yapılan Hatalar (ve Hızlı Çözümler) Aşağıdaki hatalar, “iyi emek” verilmiş IA’ların bile puan kaybetmesine neden olur: 1) **Çok geniş konu, zayıf RQ** Çözüm: RQ’yu daraltın; bir değişken, bir bağlam, bir ölçüm seçin. 2) **Betimleme var, analiz yok** Çözüm: Her bulgunun altına 2–3 cümle “Bu ne anlama geliyor?” yorumu ekleyin. 3) **Yöntem RQ ile uyumsuz** Çözüm: RQ’yu yöntemle birlikte yazın; yöntem RQ’yu cevaplamıyorsa RQ değişmeli. 4) **Zaman planı olmaması (son dakika yazımı)** Çözüm: Yukarıdaki 6–8 haftalık planı kullanın; özellikle veri toplama ve analiz için tampon gün bırakın. 5) **Rubriği en sonda okumak** Çözüm: Rubriği baştan okuyun; her bölümün hangi kritere hizmet ettiğini yazın. --- ## IA Teslim Öncesi Kontrol Listesi (Checklist) Teslimden önce aşağıdaki checklist’i hızlıca uygulayın: - [ ] RQ tek cümlede net ve ölçülebilir mi? - [ ] Yöntem, RQ’yu cevaplayacak şekilde tasarlanmış mı? - [ ] Ham veri ve işlenmiş veri ayrımı net mi? - [ ] Grafiklerde eksen, birim, açıklama var mı? - [ ] Analiz kısmında “neden-sonuç” ilişkisi kurulmuş mu? - [ ] Sınırlılıklar spesifik mi (genel cümleler değil)? - [ ] Geliştirme önerileri uygulanabilir mi? - [ ] Tüm kaynaklar metin içinde atıflanmış mı? - [ ] Kaynakça tutarlı formatta mı? - [ ] Dil ve format son kez kontrol edildi mi? ![IA teslim öncesi checklist](images/blog/ib-internal-assessment-ia-nedir-basarili-bir-ic-degerlendirme-icin-ipuclari-3.jpg) --- ## Sıkça Sorulan Sorular ### IB IA kaç haftada biter? Genelde 6–8 haftalık plan gerçekçidir; veri toplama/deney gerektiren derslerde süre uzayabilir. En iyi sonuç için son haftaya yazımı bırakmayın. ### IB IA için kaç kaynak gerekir? Sabit bir sayı yok; önemli olan kaynakların güvenilir ve çalışmanızla doğrudan ilgili olmasıdır. Az ama doğru kaynak, çok ama alakasız kaynaktan iyidir. ### Öğretmen IA’da ne kadar yardım edebilir? Öğretmen geri bildirimi belirli sınırlar içindedir; genelde yönlendirme ve genel öneri verir, metni sizin yerinize yazamaz. Geri bildirimi rubrik kriterlerine göre revizyona çevirin. ### IB IA kelime sınırı nedir? Kelime/sayfa sınırı derse göre değişebilir; ders kılavuzu ve okul yönergeleri esas alınmalıdır. Sınır varsa aşmamak kadar, gereksiz uzatmadan analiz yoğunluğu sağlamak da önemlidir. ### IA konusu sonradan değiştirilebilir mi? Çoğu durumda erken aşamada değiştirilebilir; ancak veri topladıktan sonra değiştirmek zaman kaybettirir. Konu değişikliğini öğretmeninizle hızlıca netleştirin. ### IB IA örnekleri nereden bulunur? Okulunuzun paylaştığı örnekler ve öğretmeninizin yönlendirdiği güvenilir kaynaklar en güvenlisidir. “Örnek” incelerken kopyalamak yerine rubriğe uygun yapı ve analiz derinliğini anlamaya odaklanın. --- ## Sonuç: Başarılı IA’nın Formülü Başarılı bir **IB iç değerlendirme (IA)** için en güçlü formül şudur: **net RQ + uygun yöntem + kaliteli veri + derin analiz + dürüst kaynak kullanımı + rubriğe göre revizyon**. IA’yı yönetmekte zorlanıyorsanız, IB’nin diğer yazılı/sözlü bileşenlerindeki stratejiler de yazım disiplininizi güçlendirir; örneğin dil ve yapı becerileri için [IB Paper 2 karşılaştırmalı makale stratejileri](/egitim-yazilari/ib-paper-2-sinav-stratejileri-karsilastirmali-makale-nasil-yazilir/) ve sözlü performans planlaması için [IB Individual Oral (IO) sınavına hazırlık rehberi](/egitim-yazilari/ib-individual-oral-io-sinavina-nasil-yazilir-turkce-a-ve-ingilizce-b/) benzeri içerikler size yöntem kazandırır. --- ## İç Bağlantı Önerileri - [IB Individual Oral (IO) Sınavına Nasıl Hazırlanılır? (Türkçe A ve İngilizce B)](/egitim-yazilari/ib-individual-oral-io-sinavina-nasil-hazirlanilir-turkce-a-ve-ingilizce-b/) - [IB Paper 2 Sınav Stratejileri: Karşılaştırmalı Makale Nasıl Yazılır?](/egitim-yazilari/ib-paper-2-sinav-stratejileri-karsilastirmali-makale-nasil-yazilir/) - [IB Sınavlarına Son 1 Ay Kala Nasıl Çalışılmalı? Etkili Revizyon Taktikleri](/egitim-yazilari/ib-sinavlarina-son-1-ay-kala-nasil-calisilmali-etkili-revizyon-taktikleri/) - [IB Fen Bilimleri IA Rehberi: Biyoloji, Kimya ve Fizik İçin Konu Seçimi](/egitim-yazilari/ib-fen-bilimleri-ia-rehberi-biyoloji-kimya-ve-fizik-icin-konu-secimi/) - [IB Eğitiminde Akademik Dürüstlük (Academic Honesty) ve İntihalden Kaçınma](/egitim-yazilari/ib-egitiminde-akademik-durustluk-academic-honesty-ve-intihalden-kacinma/) Son güncelleme: 2026-02-21