IB Internal Assessment (IA) Nedir? 2026 Rehberi

IB Internal Assessment (IA), IB Diploma Programı’nda öğrencinin ders içi araştırma, analiz ve akademik yazım becerilerini gösterdiği, öğretmen tarafından değerlendirilen (ve moderasyona girebilen) iç değerlendirme çalışmasıdır. “IB IA nedir?” sorusunun kısa cevabı: IA, tek seferlik bir ödev değil; konu seçimi → araştırma sorusu (RQ) → yöntem → veri/analiz → sonuç → değerlendirme adımlarından oluşan planlı bir süreçtir.

Bu rehberde şunları bulacaksınız: IB internal assessment nasıl yazılır, IB IA rubric/puanlama mantığı, IB IA kelime sınırı ve yapı, derslere göre mini ipuçları, IB IA intihal (plagiarism) kuralları, sık hatalar ve teslim öncesi checklist. Özellikle IA sürecini IB’nin diğer bileşenleriyle birlikte yönetmek için, sınav dönemine yaklaşırken işinize yarayacak çalışma planı önerileri için şu yazıya da göz atabilirsiniz: IB sınavlarına son 1 ay kala etkili revizyon taktikleri .

IB Internal Assessment (IA) Nedir ve Amacı Nedir?

IB internal assessment, öğrencinin derste öğrendiği kavramları “sadece anlatmak” yerine uygulaması, ölçmesi, analiz etmesi ve tartışması için tasarlanır. IA’nın amacı, IB’nin temel becerilerini somut kanıtla göstermek: araştırma tasarımı, eleştirel düşünme, veri okuryazarlığı, akademik iletişim ve etik.

IA hangi derslerde var?

IA, birçok IB dersinde yer alır; formatı derslere göre değişir. Örneğin fen bilimlerinde deney/araştırma raporu, matematikte modelleme ve matematiksel keşif, sosyal bilimlerde gerçek dünya verisiyle analiz gibi.

IA ile EE (Extended Essay) farkı nedir?

IA: Dersin içinden gelir; çoğu zaman daha kısa ve daha rubrik-odaklıdır.
EE: Daha kapsamlı, bağımsız bir araştırma makalesidir ve konu derinliği daha fazladır.
Benzerlikleri nedeniyle ikisini birlikte planlamak önemlidir; ancak IA’da rubriğe uygunluk ve “ders hedefleriyle uyum” daha belirleyicidir.

IB Internal Assessment süreç planı

IA Notu Final IB Notunu Nasıl Etkiler? (Weighting Mantığı)

“IB IA notu final notu etkiler mi?” Evet. IA, dersin nihai notuna belirli bir ağırlıkla katkı verir; bu oran derse ve seviyeye (SL/HL) göre değişebilir. Bu yüzden IA’yı “ödev” gibi değil, sınav kadar stratejik bir bileşen gibi düşünmek gerekir.

SL vs HL IA farkı var mı?

Bazı derslerde SL ve HL için beklenti düzeyi, kapsam veya rubrik yorumları farklılaşabilir. Genel kural: HL’de daha güçlü analiz, daha derin tartışma ve daha iyi gerekçelendirme beklenir. Kesin gereklilikleri ders kılavuzunuza ve öğretmeninizin yönlendirmesine göre netleştirin.

Mini örnek (kısa vaka):
Aynı araştırma sorusunu seçen iki öğrenci düşünün. Öğrenci A iyi veri toplar ama sadece betimler. Öğrenci B daha az veriyle çalışsa bile değişkenleri gerekçelendirir, hata kaynaklarını tartışır ve sınırlılıkları analiz eder. Rubrikte genellikle B’nin analizi daha yüksek puana taşır; IA, “ne yaptın?”dan çok “neden ve nasıl yorumladın?”ı ödüllendirir.

IB IA Puanlama Sistemi: Rubric Nasıl Okunur?

“IB IA rubric” ve “IB internal assessment puanlama” aramalarının temel nedeni şu: Öğrenciler çoğu zaman iyi bir çalışma yaptığını düşünür ama rubriğin “yüksek bant” davranışlarını göstermediği için puan kaybeder.

Aşağıdaki prensipleri rubrik okurken aklınızda tutun:

Rubrikte genelde ölçülen ortak beceriler

Dersler farklı olsa da rubrikler çoğu zaman şu alanlarda ortaklaşır:

Araştırma sorusu ve odak (RQ netliği)
Yöntem/planın uygunluğu
Veri/kanıt kalitesi
Analiz derinliği ve yorum
İletişim (yapı, grafik/tablo, dil)
Değerlendirme (sınırlılıklar, geliştirme önerileri)

Yüksek puan getiren davranışlar (Do/Don’t)

Yapın (Do):

RQ’yu ölçülebilir ve sınırları belli yazın.
Her grafiğin altına “Bu grafik neyi kanıtlıyor?” yorumunu ekleyin.
Sonuç kısmında sadece bulgu değil, bulgunun anlamını tartışın.
Sınırlılıkları “itiraf” gibi değil, metodolojik değerlendirme gibi yazın.

Kaçının (Don’t):

Çok geniş konu (“Sosyal medya gençleri nasıl etkiler?” gibi)
Kaynakları kopyala-yapıştır veya yamalı paraphrase
Uzun özet, az analiz (IA’da en sık hata)

Öğretmen geri bildirimi nasıl kullanılmalı?

IB kuralları gereği öğretmeniniz belirli sınırlar içinde geri bildirim verir. Bu geri bildirimi “düzeltilecekler listesi” gibi değil, rubriğe göre revizyon planı gibi kullanın: her yorumun hangi kriteri etkilediğini yazın ve revizyonu o kritere göre yapın.

IB IA Nasıl Yazılır? Adım Adım Süreç (Takvimle)

“IB IA nasıl yazılır” sorusuna en güvenli yanıt: Süreci aşamalara bölmek ve her aşamada somut çıktı üretmektir. Aşağıdaki tablo, 6–8 haftalık pratik bir plan örneğidir (okulunuzun IB IA teslim tarihi/deadline takvimine göre uyarlayın).

Hafta	Odak	Somut çıktı	Sık hata
1	Konu seçimi + ön okuma	3 konu fikri + 5 kaynak	Konunun çok geniş olması
2	RQ (research question)	2–3 RQ taslağı	RQ’nun ölçülemez olması
3	Yöntem/plan	Değişkenler, veri planı, etik notlar	Yöntemin RQ ile uyumsuzluğu
4–5	Veri toplama/uygulama	Ham veri + düzenli kayıt	Veriyi sonradan “uydurma” riski
6	Analiz ve görselleştirme	Grafikler, hesaplamalar, yorum	Betimleme yapıp yorumlamamak
7	Sonuç + değerlendirme	Limitasyonlar + iyileştirme	“Genel geçer” değerlendirme
8	Edit + kaynakça + format	Son taslak + atıflar	Kaynakça/atıf hataları

IA yazım adımları ve rubric odak

1) Konu seçimi: iyi konu nasıl anlaşılır?

“IB IA konu seçimi” yaparken şu üç kriteri test edin:

Uygulanabilirlik: Veri/deney/örnek bulabilecek misiniz?
Odak: Konu 1500–2200 kelimede (dersin formatına göre) derinleşebilir mi?
Analiz potansiyeli: Sadece anlatmak değil, karşılaştırmak/ölçmek/modellemek mümkün mü?

Fen bilimleri için konu seçimini daha detaylı görmek isterseniz: IB Fen Bilimleri IA Rehberi .

2) Araştırma sorusu (RQ) oluşturma (örnek kalıplar)

İyi bir RQ genelde şu özellikleri taşır: spesifik, ölçülebilir, değişkenleri belli, kapsamı sınırlı.

Kalıp örnekleri:

“X değişkeni, Y üzerinde Z koşullarında nasıl bir etki gösterir?”
“A ve B yöntemleri, C ölçütüne göre karşılaştırıldığında hangi koşulda daha etkilidir?”
“Seçilen model, şu veri setini ne kadar iyi açıklar ve sapmaların olası nedenleri nelerdir?”

3) Yöntem/plan: veri toplama veya deney tasarımı

Yöntem kısmı “ne yaptım” listesinden ibaret olmamalı. Şunları netleştirin:

Değişkenler (bağımsız/bağımlı/kontrol)
Ölçüm araçları ve birimler
Örneklem/denek/kurulum
Güvenilirlik için tekrar sayısı
Etik ve güvenlik notları (gerekiyorsa)

4) Analiz: grafik, tablo, yorum

Analizde hedefiniz: veriyi anlamlı bir argümana dönüştürmek.

Grafik ve tabloları “süs” için değil, iddianızı kanıtlamak için kullanın.
Her bulgu için kısa yorum yazın: “Bu sonuç RQ ile nasıl ilişkilidir?”
Uç değerleri (outlier) görmezden gelmeyin; tartışın.

5) Sonuç ve değerlendirme: sınırlılıklar ve geliştirme önerileri

Güçlü değerlendirme şunları içerir:

Sonucun RQ’ya net cevabı
Sonucun güven düzeyi (hata payı, veri kalitesi)
Sınırlılıkların sonucu nasıl etkilediği
Bir sonraki adım/iyileştirme önerisi (spesifik)

6) Son okuma ve teslim

Son okuma aşamasında “rubric simülasyonu” yapın: Her kriter için kendinize 1–2 cümle kanıt yazın. Kanıt bulamıyorsanız o kriterde zayıfsınız demektir.

IA Yapısı, Formatı ve Kelime Sınırı (Genel Şablon)

“IB IA kelime sınırı / IB IA kaç kelime olmalı” sorusunun cevabı derse göre değişebilir; bazı derslerde sayfa/kelime sınırı ve zorunlu bileşenler net tanımlıdır. Bu yüzden ders kılavuzunu ve öğretmen yönergelerini esas alın. Yine de çoğu IA için aşağıdaki iskelet iş görür:

Önerilen bölüm başlıkları (genel outline)

Başlık ve araştırma sorusu (RQ)
Giriş ve bağlam (kısa; gereksiz teori yığını değil)
Yöntem / Materyaller / Veri toplama planı
Sonuçlar (ham veri + işlenmiş veri)
Analiz ve tartışma
Sonuç (RQ’ya cevap)
Değerlendirme (sınırlılıklar + geliştirme)
Kaynakça ve ekler

Görsel, tablo ve ekler ne zaman kullanılmalı?

Metni boğmadan kanıt sunmak için tablo/grafik kullanın.
Ekleri “her şeyi ekleme” alanı gibi görmeyin; ek sadece gerekli kanıtları desteklemeli.
Grafiklerde eksen adları, birimler ve açıklamalar mutlaka olmalı.

Derslere Göre IA İpuçları (Math, Fen, Business/Econ)

Aynı “IA yazım” prensipleri geçerli olsa da derslere göre başarı kriterleri farklı vurgulanır. Aşağıdaki mini rehber, “IB IA örnekleri” arayanların niyetini karşılamak için ders bazlı odak sunar.

Math IA: modelleme ve matematiksel derinlik

Konuyu “günlük hayat”a bağlamak tek başına yetmez; matematiksel araç seçiminizi gerekçelendirin.
Sadece hesap yapmayın; modelin varsayımlarını ve sınırlarını tartışın.
Kişisel katılım, “ben bunu seviyorum” demek değil; seçimlerinizi açıklamak ve süreci sahiplenmektir.

Physics/Chemistry/Biology IA: deney tasarımı ve hata analizi

Tek atışlık deney yerine tekrar ve kontrol değişkenleri planlayın.
Ölçüm belirsizlikleri ve hata kaynakları tartışması genellikle puanı belirgin artırır.
Fen IA konu seçimi için daha kapsamlı öneriler: Biyoloji, Kimya ve Fizik için IA konu seçimi .

Business/Economics IA: gerçek dünya verisi ve değerlendirme

Verinin kaynağı güvenilir olmalı; rapor/istatistik/şirket verisi gibi.
Analiz kısmında kavramları tanımlayıp geçmeyin; kavramları veriye uygulayın.
“Öneri” yazıyorsanız, önerinin risklerini ve sınırlılıklarını da tartışın (tek taraflı övgü puan kırabilir).

Akademik Dürüstlük: IA’da İntihalden (Plagiarism) Kaçınma

“IB IA plagiarism”, “IB IA intihal kuralları” ve “IB IA kaynakça nasıl yazılır” konuları, sadece etik değil aynı zamanda not güvenliği açısından kritiktir. IB’de akademik dürüstlük ihlalleri ciddi sonuçlar doğurabilir.

Bu konuda temel çerçeve için şu içeriği okumanız faydalı olur: IB Eğitiminde Akademik Dürüstlük ve İntihalden Kaçınma .

Paraphrase vs alıntı: riskli noktalar

Cümleyi birkaç kelime değiştirerek yazmak paraphrase değildir.
Bir fikri, yöntemi, veri setini veya tanımı kullanıyorsanız atıf gerekir.
Doğrudan alıntı kullanıyorsanız tırnak ve kaynak zorunludur (dersinize göre alıntı kullanımı sınırlı/tercihsiz olabilir).

Kaynakça ve atıf için pratik minimumlar

Metin içi atıf + kaynakça tutarlı olmalı.
Görsel, tablo, veri seti, web sayfası: hepsi kaynak ister.
Son dakika kaynakça düzenlemek yerine, yazarken kaynak ekleyin.

IA’da Sık Yapılan Hatalar (ve Hızlı Çözümler)

Aşağıdaki hatalar, “iyi emek” verilmiş IA’ların bile puan kaybetmesine neden olur:

Çok geniş konu, zayıf RQ
Çözüm: RQ’yu daraltın; bir değişken, bir bağlam, bir ölçüm seçin.
Betimleme var, analiz yok
Çözüm: Her bulgunun altına 2–3 cümle “Bu ne anlama geliyor?” yorumu ekleyin.
Yöntem RQ ile uyumsuz
Çözüm: RQ’yu yöntemle birlikte yazın; yöntem RQ’yu cevaplamıyorsa RQ değişmeli.
Zaman planı olmaması (son dakika yazımı)
Çözüm: Yukarıdaki 6–8 haftalık planı kullanın; özellikle veri toplama ve analiz için tampon gün bırakın.
Rubriği en sonda okumak
Çözüm: Rubriği baştan okuyun; her bölümün hangi kritere hizmet ettiğini yazın.

IA Teslim Öncesi Kontrol Listesi (Checklist)

Teslimden önce aşağıdaki checklist’i hızlıca uygulayın:

RQ tek cümlede net ve ölçülebilir mi?
Yöntem, RQ’yu cevaplayacak şekilde tasarlanmış mı?
Ham veri ve işlenmiş veri ayrımı net mi?
Grafiklerde eksen, birim, açıklama var mı?
Analiz kısmında “neden-sonuç” ilişkisi kurulmuş mu?
Sınırlılıklar spesifik mi (genel cümleler değil)?
Geliştirme önerileri uygulanabilir mi?
Tüm kaynaklar metin içinde atıflanmış mı?
Kaynakça tutarlı formatta mı?
Dil ve format son kez kontrol edildi mi?

IA teslim öncesi checklist

Sıkça Sorulan Sorular

IB IA kaç haftada biter?

Genelde 6–8 haftalık plan gerçekçidir; veri toplama/deney gerektiren derslerde süre uzayabilir. En iyi sonuç için son haftaya yazımı bırakmayın.

IB IA için kaç kaynak gerekir?

Sabit bir sayı yok; önemli olan kaynakların güvenilir ve çalışmanızla doğrudan ilgili olmasıdır. Az ama doğru kaynak, çok ama alakasız kaynaktan iyidir.

Öğretmen IA’da ne kadar yardım edebilir?

Öğretmen geri bildirimi belirli sınırlar içindedir; genelde yönlendirme ve genel öneri verir, metni sizin yerinize yazamaz. Geri bildirimi rubrik kriterlerine göre revizyona çevirin.

IB IA kelime sınırı nedir?

Kelime/sayfa sınırı derse göre değişebilir; ders kılavuzu ve okul yönergeleri esas alınmalıdır. Sınır varsa aşmamak kadar, gereksiz uzatmadan analiz yoğunluğu sağlamak da önemlidir.

IA konusu sonradan değiştirilebilir mi?

Çoğu durumda erken aşamada değiştirilebilir; ancak veri topladıktan sonra değiştirmek zaman kaybettirir. Konu değişikliğini öğretmeninizle hızlıca netleştirin.

IB IA örnekleri nereden bulunur?

Okulunuzun paylaştığı örnekler ve öğretmeninizin yönlendirdiği güvenilir kaynaklar en güvenlisidir. “Örnek” incelerken kopyalamak yerine rubriğe uygun yapı ve analiz derinliğini anlamaya odaklanın.

Sonuç: Başarılı IA’nın Formülü

Başarılı bir IB iç değerlendirme (IA) için en güçlü formül şudur: net RQ + uygun yöntem + kaliteli veri + derin analiz + dürüst kaynak kullanımı + rubriğe göre revizyon. IA’yı yönetmekte zorlanıyorsanız, IB’nin diğer yazılı/sözlü bileşenlerindeki stratejiler de yazım disiplininizi güçlendirir; örneğin dil ve yapı becerileri için IB Paper 2 karşılaştırmalı makale stratejileri ve sözlü performans planlaması için IB Individual Oral (IO) sınavına hazırlık rehberi benzeri içerikler size yöntem kazandırır.

İç Bağlantı Önerileri

Son güncelleme: 2026-02-21

İçindekiler