IB Grup 4 Projesi 2026: Fen Bilimlerinde İşbirliği

IB Grup 4 Projesi (Group 4 Project), IBDP fen bilimleri derslerinin (Biyoloji, Kimya, Fizik ve birçok okulda ESS gibi) ortak bir amaç etrafında disiplinler arası çalışmasını hedefleyen, öğrencilerin bilimsel düşünmeyi “ekip içinde” deneyimlediği özel bir projedir. Sınav odaklı IB temposunda bu proje, size yalnızca bir çıktı üretmeyi değil; planlama, iletişim, veri toplama, etik ve akademik dürüstlük gibi üniversite seviyesinde becerileri de kazandırır.

Bu yazıda “IB Group 4 Project nedir”, “IB grup 4 projesi nasıl yapılır”, “IB grup 4 projesi örnekleri”, “IB grup 4 projesi timeline” ve özellikle “Group 4 reflection nasıl yazılır” gibi en sık aranan sorulara tek bir kapsamlı rehberde yanıt bulacaksınız.

IB Grup 4 Projesi (Group 4 Project) Nedir?

IBDP’de “Group 4”, fen bilimleri grubunu ifade eder. IB Grup 4 Projesi, bu gruptaki derslerden öğrencilerin bir araya gelerek ortak bir problem üzerinde çalıştığı, genellikle kısa süreli ama yoğun bir IB fen bilimleri işbirliği (interdisciplinary) proje sürecidir.

Amaç: Fen bilimlerinde işbirliği ve disiplinler arası düşünme

Group 4 Project’in temel hedefleri:

• Disiplinler arası bakış: Bir problemi sadece biyoloji ya da sadece fizik gibi tek pencereden değil, birlikte ele almak.
• Bilimsel süreç becerileri: Araştırma sorusu, yöntem tasarımı, veri toplama, analiz, belirsizlik/hata kaynakları.
• Takım çalışması: Görev paylaşımı, zaman yönetimi, toplantı kültürü, çatışma çözümü.
• İletişim: Sunum, poster, rapor, görselleştirme ve bilimsel anlatım.

Hangi dersleri kapsar?

Okula göre değişmekle birlikte çoğunlukla:

• Biyoloji
• Kimya
• Fizik
• (Bazı okullarda) Environmental Systems and Societies (ESS), Computer Science gibi dersler de dahil edilebilir.

Proje çıktıları neler olabilir?

Okulunuzun uygulamasına göre proje çıktısı; deney, saha çalışması, prototip, veri analizi veya sunum/poster olabilir. Bazı okullar “Group 4 project raporu / sunumu” isterken, bazıları daha çok süreç kanıtına (logbook, fotoğraf, kısa reflection) odaklanır.

Not: Group 4 Project çoğu okulda “ayrı bir not” olarak değil; beceri gelişimi ve kanıt dosyası üzerinden değerlendirilir. Yine de okul içi Group 4 project rubric / değerlendirme kriterleri kullanılabilir.

Group 4 Project’te Beklenenler ve Başarı Kriterleri

“IB Group 4 Project değerlendirme kriterleri nelerdir?” sorusunun tek bir evrensel cevabı yok; ancak iyi bir projede aranan ortak standartlar oldukça nettir.

“İyi proje”yi ne belirler?

Aşağıdaki başlıklar, çoğu okulun beklentisiyle uyumludur:

1. Net problem tanımı ve ölçülebilir araştırma sorusu
2. Disiplinler arası katkının görünür olması (her ders “etiket” olarak değil, gerçek katkı sunmalı)
3. Uygulanabilir yöntem (okul laboratuvarı/alan koşullarına uygun)
4. Veri kalitesi (yeterli tekrar, kontrol değişkenleri, güvenilir ölçüm)
5. Analiz ve yorum (grafikler, eğilimler, hata kaynakları, sınırlılıklar)
6. Ekip içi işbirliği kanıtı (rol dağılımı, toplantı notu, ortak kararlar)
7. Akademik dürüstlük (kaynakça, veri manipülasyonu yapmama, görsel/tabloda şeffaflık)

Akademik dürüstlük tarafını netleştirmek için okul politikanızla birlikte şu yazıyı da inceleyin: IB Akademik Dürüstlük Politikası ve Yapay Zeka (ChatGPT) Kullanımı .

Kanıt/çıktı dosyası: Neleri saklamalısınız?

Group 4 projesinde “kanıt” toplamak, son gün paniklerini azaltır. Şunları düzenli saklayın:

• Toplantı notları (tarih + kararlar)
• Rol dağılımı dokümanı
• Deney düzeneği fotoğrafları / saha fotoğrafları
• Ham veri tabloları (tarih, birim, ölçüm aralığı)
• Grafikler ve kısa analiz notları
• Kullanılan kaynaklar (makale, kitap, veri seti)

Bu yaklaşım, fen derslerinde daha bireysel yürüyen değerlendirmelerde de işinize yarar. Özellikle IA mantığını anlamak için: IB Internal Assessment (IA) Nedir? Başarılı Bir İç Değerlendirme İçin Altın Kurallar içeriğine göz atabilirsiniz.

Sık yapılan hatalar

• Konuyu “çok büyük” seçmek (ör. “iklim değişikliği”) ve ölçülebilir alt soruya inememek
• Her disipline yapay rol vermek (disiplinler arası değil, “yan yana” çalışma)
• Yetersiz veri (tek ölçüm, tekrar yok, kontrol değişkenleri belirsiz)
• Sunumda bilimsel dili zayıf kullanmak (birim, eksen, belirsizlik yok)
• Son dakika iş bölümü (işbirliği kanıtı oluşmuyor)

IB Grup 4 Projesi Nasıl Yapılır? (Adım Adım Süreç)

“IB grup 4 projesi nasıl yapılır” sorusuna pratik bir yol haritası aşağıdaki gibidir. Bu akış, hem yüz yüze hem de “Group 4 project online / uzaktan nasıl yapılır” senaryolarına uyarlanabilir.

1) Problem seçimi ve araştırma sorusu yazımı

İyi bir araştırma sorusu:

• Ölçülebilir değişken içerir (sıcaklık, pH, ışık şiddeti, süre, konsantrasyon vb.)
• Okul imkanlarında test edilebilir
• En az 2 disiplinin katkısını doğal olarak davet eder

Mini örnek:
“Kafein konsantrasyonunun (kimya) su piresi kalp atım hızına (biyoloji) etkisi, sıcaklık değişiminde (fizik: enerji/ısı transferi) nasıl değişir?”

2) Disiplinler arası plan: Her dersin katkısı nasıl tanımlanır?

Burada amaç “Biyoloji şunu yaptı, Kimya bunu yaptı” diye ayırmak değil; ortak soruda her disiplinin yöntem/analiz katkısını görünür kılmaktır.

• Biyoloji: canlı sistem, enzim/kalp atımı, fizyoloji, örneklem etikliği
• Kimya: çözelti hazırlama, konsantrasyon, pH, tepkime/çözünürlük
• Fizik: ölçüm araçları, belirsizlik, enerji/ısı, sensör kullanımı, veri modelleme

3) Yöntem tasarımı: Değişkenler, kontrol, güvenlik/etik

• Bağımsız değişken: değiştirdiğiniz şey (ör. konsantrasyon)
• Bağımlı değişken: ölçtüğünüz şey (ör. kalp atımı)
• Kontrol değişkenleri: sabit tuttuğunuz koşullar (ör. sıcaklık, ışık, süre)
• Güvenlik: kimyasal güvenlik, gözlük/eldiven, atık yönetimi
• Etik: canlılarla çalışmada okul yönergeleri, gereksiz zarar vermeme

4) Veri toplama ve analiz

• En az 3 tekrar hedefleyin (mümkünse daha fazla)
• Ham veriyi saklayın; sonra ortalama, standart sapma, grafik
• Fizikteki “belirsizlik” yaklaşımını (ölçüm hatası) diğer disiplinlerde de düşünün

Fen derslerindeki ölçme-değerlendirme yaklaşımını daha iyi anlamak için: IB Fen Bilimleri (Biyoloji, Kimya, Fizik) Sınavlarında Paper 2 ve Paper 3 Farkları yazısı, analiz ve veri yorumlama beklentilerine dair iyi bir çerçeve sunar.

5) Sunum/ürün hazırlama ve ekip içi iletişim

Sunum veya poster hazırlarken:

• Araştırma sorusu 1 cümlede net
• Yöntem şeması (düzeneği görselleştirin)
• 1–2 güçlü grafik (doğru birim, eksen, başlık)
• Sonuç + sınırlılıklar + geliştirme önerisi

Ekip içi iletişim için basit bir kural: Her toplantı sonunda “kim, neyi, ne zamana kadar” netleşsin.

IB Grup 4 Projesi Timeline (Örnek Zaman Planı) + Görev Dağılımı

“IB grup 4 projesi timeline / plan” arayanlar için iki pratik senaryo:

1 haftalık hızlandırılmış plan (yoğun)

• Gün 1: Problem + araştırma sorusu + rol paylaşımı
• Gün 2: Yöntem tasarımı + malzeme listesi + risk değerlendirmesi
• Gün 3: Pilot çalışma (küçük deneme) + revizyon
• Gün 4: Ana veri toplama
• Gün 5: Analiz + grafikler
• Gün 6: Sunum/poster taslağı + prova
• Gün 7: Final sunum + reflection

2–4 haftalık ideal plan (daha sağlıklı)

• Hafta 1: Soru + literatür taraması + yöntem
• Hafta 2: Pilot + düzeltme + veri toplama başlangıcı
• Hafta 3: Veri toplama bitişi + analiz
• Hafta 4: Sunum/poster + reflection + kanıt dosyası düzeni

IB’de zaman planı becerisi sadece Group 4 için değil, 12. sınıfa geçişte de kritik. Yaz dönemini verimli planlamak için: 11. Sınıftan 12. Sınıfa Geçiş: IB Öğrencileri İçin Yaz Tatili Değerlendirme Planı içeriği size benzer bir planlama mantığı kazandırır.

RACI mantığıyla görev paylaşımı tablosu (örnek)

Aşağıdaki tabloyu kendi grubunuza göre düzenleyebilirsiniz. (R: Responsible-yapan, A: Accountable-son sorumlu, C: Consulted-danışılan, I: Informed-bilgilendirilen)

IB Grup 4 Projesi Örnekleri ve Konu Önerileri (Biyoloji/Kimya/Fizik)

“IB Group 4 Project örnekleri” aramasında en çok işe yarayan şey; sadece konu başlığı değil, araştırma sorusu + yöntem + disiplin katkısı görmektir. Aşağıdaki örnekler okul laboratuvarına uyarlanabilir şekilde tasarlandı.

1) Su kalitesi: Mikroplastik ve canlılar (Biyo + Kimya + Fizik/ESS)

• Araştırma sorusu: “Farklı mikroplastik yoğunlukları, su piresi yüzme hızını nasıl etkiler?”
• Yöntem: Kontrollü kaplarda mikroplastik yoğunluğu değiştir, video ile hız ölç.
• Disiplin katkısı:
  • Biyoloji: organizma davranışı, etik
  • Kimya: süspansiyon hazırlama, yoğunluk/pH kontrolü
  • Fizik: video analizi, hız hesaplama, belirsizlik

2) Enerji verimliliği: Yalıtım malzemeleri (Fizik + Kimya + Biyo/ESS)

• Araştırma sorusu: “Farklı yalıtım malzemeleri, sıcaklık kaybı hızını nasıl değiştirir?”
• Yöntem: Aynı hacimde sıcak su, farklı yalıtımlar, sıcaklık sensörüyle zaman-serisi veri.
• Katkı: Fizik (ısı transferi), Kimya (malzeme yapısı/polimerler), ESS (sürdürülebilirlik).

3) Gıda bilimi: Antioksidan kapasite (Kimya + Biyo + Fizik)

• Araştırma sorusu: “Farklı demleme sıcaklıkları, çayın antioksidan kapasitesini nasıl etkiler?”
• Yöntem: Basit kolorimetri (telefon uygulamasıyla renk yoğunluğu) veya uygun reaktiflerle karşılaştırma.
• Katkı: Kimya (çözelti, reaksiyon), Fizik (ışık/renk ölçümü), Biyoloji (beslenme/oksidatif stres bağlamı).

4) Biyomekanik: Spor ve performans (Fizik + Biyo + Kimya)

• Araştırma sorusu: “Isınma süresi, dikey sıçrama yüksekliğini nasıl etkiler?”
• Yöntem: Güvenli ölçüm protokolü; telefon sensörü/video ile yükseklik tahmini; tekrarlar.
• Katkı: Fizik (hareket analizi), Biyoloji (kas fizyolojisi), Kimya (laktik asit/enerji sistemleri teorisi).

5) Sekonder veri ile proje (Online/uzaktan için ideal)

• Araştırma sorusu: “Şehir içi PM2.5 seviyeleri ile solunum yolu hastalık başvuruları arasında ilişki var mı?”
• Yöntem: Açık veri setleri + korelasyon/istatistik; grafikler ve sınırlılıklar.
• Katkı: ESS/Biyo (sağlık etkileri), Fizik (partikül ve ölçüm), Kimya (kirleticilerin yapısı).

Group 4 Reflection Yazısı Nasıl Yazılır? (Şablon + Kısa Örnek)

“Group 4 reflection yazısı” genellikle kısa olur; ama iyi yazıldığında projenin “öğrenme” kısmını görünür kılar. Reflection’da üç temel unsur aranır: süreç, işbirliği, öğrenme.

Reflection şablonu (kopyala–uygula)

1. Rolüm ve katkım: Projede hangi işi üstlendim, hangi kararı etkiledim?
2. Ekip çalışması: İletişim nasıl ilerledi, bir problem yaşandı mı, nasıl çözdük?
3. Bilimsel öğrenme: Hangi yöntem/ölçüm/analiz becerisini geliştirdim?
4. Geliştirme: Bir daha olsa neyi farklı yapardım (somut öneri)?

180–220 kelimelik kısa reflection örneği

“Bu Group 4 sürecinde veri toplama planından sorumluydum ve özellikle ölçüm tekrarlarını standartlaştırmak için bir protokol hazırladım. İlk pilot denemede sıcaklık değişkenini yeterince kontrol etmediğimizi fark ettik; ekipçe karar alarak sensör kalibrasyonu yaptık ve ölçüm aralıklarını sabitledik. Bu değişiklik, veriler arasındaki sapmayı belirgin şekilde azalttı ve grafiklerde daha tutarlı bir eğilim görmemizi sağladı.
Ekip iletişiminde en zorlandığımız nokta rol çakışmalarıydı; iki kişi aynı işi yaptığında zaman kaybettik. Bunu çözmek için toplantı sonunda ‘kim-ne-zamana kadar’ listesi oluşturduk ve herkesin katkısını görünür kıldık. Bilimsel olarak en önemli kazanımım, belirsizlik ve hata kaynaklarını sadece fizik dersiyle sınırlı görmemek oldu; biyoloji ölçümlerinde de benzer bir titizlik gerektiğini anladım. Bir sonraki sefer, literatür taramasını daha erken yapıp yöntem tasarımını veri toplamadan önce daha fazla test etmek isterim.”

Teslim Öncesi Kontrol Listesi (Hızlı)

Aşağıdaki listeyi proje bitmeden 24–48 saat önce kullanın:

• Araştırma sorusu ölçülebilir ve çok geniş değil
• Her disiplinin katkısı somut (yöntem/analiz/yorum düzeyinde)
• Ham veri + tekrarlar + birimler tam
• Grafiklerde eksen, birim, başlık, açıklama var
• Sınırlılıklar ve hata kaynakları yazıldı
• Kaynakça düzenli; görsel/veri kaynakları belirtilmiş
• Reflection şablonuna göre kısa ve net yazıldı

IB’de genel performansınızın üniversite başvurularına yansıması açısından tahmini notlar da önemlidir; proje döneminde not yönetimi için: IB Predicted Grades (Tahmini Notlar) Nedir ve Üniversite Başvurularında Neden Önemlidir? yazısını inceleyebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

IB Group 4 Project notlandırılıyor mu?

Okula göre değişir; çoğu okul bunu ayrı bir “IB final notu” gibi notlandırmaz, ancak süreç kanıtı ve beceriler üzerinden okul içi değerlendirme yapabilir.

IB Grup 4 Projesi bireysel mi grup mu?

Temel olarak grup çalışmasıdır; ancak her öğrencinin rolü ve katkısı ayrı ayrı görünür olmalıdır.

Reflection zorunlu mu, kaç kelime olmalı?

Birçok okul reflection ister; kelime sayısı okul politikasına göre değişir. Genelde 150–300 kelime aralığı yeterli olur.

IB grup 4 projesi konu seçerken nelere dikkat edilmeli?

Ölçülebilir bir araştırma sorusu, uygulanabilir yöntem ve gerçek disiplinler arası katkı en kritik üç kriterdir.

Group 4 project raporu mu sunum mu hazırlanır?

Bazı okullar poster/sunum ister, bazıları kısa rapor veya logbook ile yetinir. Öğretmeninizin “çıktı formatı” beklentisini en başta netleştirin.

Online/uzaktan Group 4 project yapılabilir mi?

Evet. Sekonder veri analizi, simülasyon, açık veri setleri veya evde güvenli ölçümlerle disiplinler arası bir proje tasarlanabilir.

İç Bağlantı Önerileri

• IB Internal Assessment (IA) Nedir? Başarılı Bir İç Değerlendirme İçin Altın Kurallar
• IB Predicted Grades (Tahmini Notlar) Nedir ve Üniversite Başvurularında Neden Önemlidir?
• 11. Sınıftan 12. Sınıfa Geçiş: IB Öğrencileri İçin Yaz Tatili Değerlendirme Planı
• IB Fen Bilimleri (Biyoloji, Kimya, Fizik) Sınavlarında Paper 2 ve Paper 3 Farkları
• IB Akademik Dürüstlük Politikası ve Yapay Zeka (ChatGPT) Kullanımı

Son güncelleme: 2026-02-21